सुख्खा आँखा : कारण ,समस्या र बच्ने विधि

सुख्खा आँखा : कारण ,समस्या र बच्ने विधि

हाम्रो आँखाको नानीलाई पोषण दिने रक्तनलीहरु हंँुदैनन् । यसलाई सधैं आँसुले भिजाई राख्छ । आँसु रक्तकोष विनाको रगतको जस्तै सबै गुणहरु र बनाबट भएको पदार्थ हो । यो अश्रु ग्रन्थीहरुबाट उत्पादन हुन्छ । आँसुमा ३ तह हुन्छन् । बाहिरी तहमा तैलिय पदार्थ हुन्छ । यसले आँसुलाई वाफ भएर उड्नबाट बचाउँछ । बीचको भागमा पानी,लवण तत्व र हावा हुन्छ । भित्री तहले आँसुलाई नानीसँग टाँसेर राख्छ ।

आँसुका कामहरु :

– नानीलाई भिजाई सुक्नबाट बचाउँछ ।
– परेला चल्न सजिलो बनाउंँछ ।
– नानीबाट निष्कासित फोहरहरु र बाहिरबाट परेका धुलो, फोहर हटाउंँछ ।
– नानीलाई प्राणवायु (अक्सिजन) दिएर कार्बनडाईअक्साइडलाई हटाउंँछ ।
– जीवाणुको विकास रोक्छ ।
– आँखालाई रोगसंँग लड्ने क्षमता शक्ति प्रदान गर्छ ।
– एकनासको नानीको सतह बनाई राम्रो दृष्टि दिने प्रयत्न गर्छ ।
– आँसुले यी सबै कार्य गर्दै अश्रु निष्कासन प्रणाली हंँुदै नाकमा पुग्छ ।
सुख्खा आँखाबाट हुने समस्याहरु :
आँखामा आँसु कम हुन गएमा
– आँखा बिझाउंँने
– पोल्ने
– बटारिने
– यी माथिका कारणले आँसु बढी निस्कने
– आंँखामा धागा जस्तो निस्कने
– टाउको दुख्ने
– आँखामा घाउ भई देख्न कम,बत्तीमा हेर्न गाह्रो जस्ता समस्याहरु लिएर बिरामीहरु आँखा अस्पताल र आँखा क्लिनिकहरुमा धाईराखेका हुन्छन् ।

आँखा सुख्खा हुने कारणहरु :
– अत्यधिक रुपमा विद्युतीय श्रवण एवं दृष्य यन्त्रहरु ( मोबाइल,कम्युटर,टि.भी.) प्रयोग गर्दा ।
– मस्तिष्क नाडीको पक्षघात हुंँदा ।
– आँखाको डल्लो बाहिर निस्कने (प्रायः थाइराइड रोग) रोगहरुले ।
– खुंँडे परेला (जन्मजात वा चोटपटकजन्य )ले गर्दा ।
– परेला बाहिर फर्कने समस्याले ।
– विविध बेहोस हुने अबस्थाका बिरामीले ।
– शल्यक्रिया गर्दा बेहोस बनाउंँदा ।
– खस्केको परेलाको शल्यक्रियामा बढी मिलाउंँदा ।
– आँखा वरिपरिको चोटजन्य घाउ बढी कसेर सिलाउंँदा ।
– धेरै समय एसी र पंखामुनी बस्दा ।
– लामो समय पढ्दा ।
– गर्मी ठाँउमा बस्दा, काम गर्दा

यसैगरी दुई बर्षअघि कोरोना महामारीले गर्दा मानिसको बाहिरी कार्य ठप्प नै रह्यो । यसरी समय बिताउन धेरैले मोबाइल हेर्ने, मनोरञ्जन लिने समय कटाउन व्यस्त रहे । विद्यार्थीहरुको विद्यालय बन्द हँुदा अध्ययन अध्यापन कम्युटर मार्पmत चलाउंँदा धेरै विद्यार्थी,बैंकका कर्मचारी,युवा,बयस्क बुढाबुढीमा आँखा पोल्ने,बिझाउने ,टाउको दुख्ने समस्या लिएर आउने गरेका छन । बढी कम्युटर,मोबाइलको प्रयोगबाट सन् २०२२ मा भारतमा ४७ करोड र चीनमा पनि ४७ करोड आँखाको समस्या आएको सञ्चार माध्यमहरुले बताउंँदै आएका छन ।
पछिल्लो समय आमाबाबुले नै साना छोराछोरीहरुको बानी बिगारिरहेका छन् । साना बालबालिकाहरुलाई खाना खुवाउंँदा मोबाइल देखाएर खुवाउने बानीले गर्दा साना बच्चा, विद्यालय जाने साना विद्यार्थीहरुमा आँखा पोल्ने,टाउको दुख्ने समस्याहरु लिएर आइरहेका छन् । बुढाबुढीहरुलाई पनि मोबाइलमा लामो समय हेर्ने बानी लागिसकेको हंँुदा उनीहरुमा पनि सुख्खा आँखाको समस्या आएका छन् ।

उपचार :

नानी सुख्खा हुनबाट बचाउन निम्न अनुसारका कार्य गर्नु आबश्यक छ ।
– कृतिम आँसुको रुपमा बजारमा पाइने आँखाका थोपा पटक पटक राख्ने
– मोबाइल कम्युटरको कम प्रयोग गर्ने ।
– कम्युटर चलाउने व्यवसाय भएकाले पटक पटक आँखा बन्द गर्ने ।
– एसी,पंखाको सट्टा कुलर चलाउने ।

उपचार विधि :

– पानी,फलफूल,साग प्रशस्त खाने
– कोठामा बाटा,बाल्टीनमा पानी राखेर कोठा चिसो राख्ने ।
– आफ्नो काम र अवस्थाले मिल्छ भने गर्मी ठाँउमा चैत्र १५ देखि असोज १५ सम्म नबस्ने ।
– नानीमा घाउ भएको भए आँखा चिकित्सकसँग सल्लाह लिई उपचार गर्ने
– बाहिर घुम्न जांँदा कालो चस्मा लगाउने ।

मोबाइल,कम्युटरको बढी प्रयोग, वातावरण अनुकुल कोठामा बस्ने चलन बढी राखेको हंँुदा सबै प्रयोगकर्ता सजग भएर आँखालाई बचाउंँन जरुरी छ । आँखा हाम्रो शरीरको एक महत्वपुर्ण ज्ञानेन्द्रिय हो । मृत्युपछिको दोश्रो दुःख लाग्दो क्षण भनेकै आँखाको समस्या हो । यस्तो अमुल्य आँखा बचाउंँ,सयौ वर्ष जीउने आशाको साथै सय वर्षसम्म देख्ने आशा पनि राखौं ।

लेखक प्रा.डा.ऋषिकान्त अधिकारी चितवन मेडिकल कलेज ,भरतपुरमा कार्यरत हुनुहुन्छ।