सघन उपचार कक्ष (आईसीयु ) को इतिहास
सन् १९५३ सम्म, एनेस्थेटिस्ट ब्योर्न इब्सेन, जसले महामारीको समयमा सकारात्मक चाप भेन्टिलेसनलाई रोजाइको उपचार हुनुपर्छ भनेर सुझाव दिएका थिए । उनले युरोपमा पहिलो सघन हेरचाह इकाई (आईसीयु) स्थापना गरेका थिए । जसले विरामीहरूको व्यवस्थापन गर्न चिकित्सकहरू र फिजियोलोजिस्टहरू भेला पारेका थिए ।
डिसेम्बर १९५३ मा कोपेनहेगनको कम्युन अस्पतालमा सघन हेरचाह इकाई स्थापना गरिएको थियो । म्याक्स ह्यारी वेइललाई व्यापक रूपमा आधुनिक सघन (आईसीयु) हेरचाहको पिताको रूपमा मानिन्छ । उनले १९६० को शुरुवातमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको लस एन्जलस काउन्टी र युनिभर्सिटी अफ सदर्न क्यालिफोर्निया मेडिकल सेन्टरमा चार बेडको शक वार्ड स्थापना गरे ।
नेपालमा (आईसीयु) को इतिहास (पहिलो आईसीयु सन् १९७३ मा वीर अस्पतालमा स्थापना भएको पाँच शैयाको मेडिकल आईसीयु थियो । यो विश्वको पहिलो आईसीयु शुरु भएको झन्डै आधा दशक पछि हो । नेपालमा सघन उपचार कक्ष १ हजार ३९५ वटा र एडभान्स रेस्पिरेटरी सपोर्ट भेन्टिलेटरको संख्या ४८० मा मात्र सीमित छ ।
ICU वा क्रिटिकल हेरचाहको अर्थ श्वासप्रश्वास, हृदयघात, रक्तचाप वा सेप्सिसको रूपमा केही समय वा निको नभएसम्मको लागि मानव शरीर जीवितको लागि आवश्यक पर्ने नजिकको अवलोकनको साथ केही अंग वा शारीरिक प्रणाली असफल भएको विरामीको उपचार गर्न (आईसीयू्) को डिजाइन (मोनिटर, भेन्टिलेटर, आईसीयु बेड, डिफिब्रिलेटर, डायलायसिस युनिट, आइसोलेसन युनिट, नेगेटिभ सक्सन कन्ट्रोल सहितको राम्रो हावा सर्कुलेसन, किटक्याटट्रली, इन्ट्युबेसन सेट, सीभीपी सेट, नसा रिसेक्सन सेट, एक्सरे जस्ता सबै सपोर्ट सहितको छुट्टै वार्ड ,भिडियो एक्सरे मेसिन,इन्फ्युजन पम्प, सिरिन्ज पम्पहरू सबैभन्दा महत्वपूर्ण छ ।
प्रत्येक बिरामी हेरचाह गर्ने आईसीयु ,दक्ष नर्स, डाक्टर, एनेस्थेटिस्ट, आवश्यक रूपमा क्रिटिकल केयर फिजिसियन र राम्रोसँग डिजाइन गरिएको धुने कोठा र तापक्रम कायम राख्ने एकाइहरूको आवश्यक पर्दछ । (आईसीयू) मानव शंसाधन सहित यी कुराहरु आवश्यक पर्दछ ।
– तालिम प्राप्त नर्स
– दक्ष समर्पित चिकित्सकहरु
– दक्ष इन्टर्निस्ट चिकित्सकहरु
– दक्ष एनेस्थेटिस्ट
– दक्ष प्यारामेडिक्सहरू
– दक्ष सहायक र सल्लाहकारहरू
आईसीयु (ICU) को महत्व :
आईसीयु (ICU) अस्पताल हेरचाहको एक धेरै महत्वपूर्ण एकाई हो । गम्भीर बिरामीलाई बचाउन यो राम्रोसँग व्यवस्थित र सुसज्जित हुनुपर्छ । जब कुनै केस (आईसीयु) मा केही मिनेटमा भर्ना हुन्छ, भने विरामीले सबै आवश्यक तत्काल चिकित्सा हेरचाह र विज्ञहरूबाट मिनेटमै आवश्यक उपचार सेवाहरू प्राप्त गर्नुपर्छ । राम्रोसँग व्यवस्थित ( आईसीयु ) सेटअपमा सिक्ने कर्मचारी वा प्राविधिकहरू हुनुहुँदैन ।
आईसीयु (ICU) सेटअपका लागि सुझावहरू :
आवश्यक सा्रेत तथा साधन, चिकित्साटोली, सबै उपकरणहरू, अक्सिजन युनिट, कम्प्रेसर युनिट र आवश्यकता अनुसार प्रयोग गरिने भेन्टिलेटरहरू तयार गरी आईसीयु (ICU) शुरु गर्नुपर्छ । आईसीयु (ICU) हेरचाहको स्तर पूर्वनिर्धारित हुनुपर्छ र विरामीलाई (आईसीयु) को क्षमता हेरेर भर्ना गर्नुपर्छ । यदि सुविधा उपलब्ध भएमा खुला र बन्द (आईसीयु) इकाई सञ्चालन गर्न सकिन्छ ।
लेखक डा.महेन्द्र अग्रहरी वरिष्ठ फिजिसियनको रुपमा चितवनस्थित भरतपुर सामुदायिक अस्पताल लिमिटेडमा कार्यरत हुनुहुन्छ ।
