चितवन । नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्रमा महिला स्वास्थ्य सेवाले पछिल्ला वर्षहरूमा उल्लेखनीय प्राथमिकता पाएको छ । विशेषगरी ग्रामीण र सहरी क्षेत्रमा महिलाले भोग्दै आएका स्वास्थ्य समस्याको समाधानका लागि समर्पित चिकित्सकहरूको भूमिका अत्यन्तै महत्वपूर्ण हुन्छ । यस्तै समर्पित चिकित्सकमध्येका एक स्वास्थ्य नगरी चितवनमा कार्यरत वरिष्ठ स्त्री तथा प्रसूति रोग विशेषज्ञ प्रा.डा. लोकबहादुर सेढाई हुनुहुन्छ ।
धादिङको गजुरीमा सामान्य किसान परिवारमा जन्मनु भएका डाक्टर सेढाईको प्राथमिक र माध्यामिक तहको अध्ययन धादिङको गजुरी र चितवनको विरेन्द्रनगरबाट भयो । त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट हेल्थ असिस्टेण्ट (एचए), एमबिबिएस र स्त्री तथा प्रसूति रोग विधामा सोही संस्थाबाट एमएसको अध्ययन छात्रवृत्तिमै गर्नुभएका वरिष्ठ चिकित्सक सेढाई सरकारी सेवा प्रवेशका क्रममा पूर्वी नेपालका ताप्लेजुङ, तेह्रथुम, तराइका रौतहट, हेटौंडा र चितवनको भरतपुर अस्पताल हुँदै निजी स्वास्थ्य संस्था चितवन मेडिकल कलेज र पछिल्लो समय विभागीय नेतृत्वसहित एनपिआइ नारायणी सामुदायिक अस्पताल, भरतपुरमा कार्यरत हुनुहुन्छ ।
सामान्य किसान परिवारको पृष्ठभूमिबाट आएका प्रा.डा. सेढाईले ४७ वर्षदेखि बिरामीका लागि स्वास्थ्य सेवासँगै चिकित्सा शास्त्रका विद्यार्थीलाई अध्यापन गराउँदै आउनु भएको छ । प्रा.डा. सेढाई बिरामीको सेवाप्रति निरन्तर जोश, जाँगर र सक्रिय भूमिकामा हुनुहुन्छ । उहाँले महिला स्वास्थ्य सेवा र शिक्षालाई आफ्नो पेशाको केन्द्रमा राखी निरन्तर सेवा दिँदै चितवन र आसपासका क्षेत्रका हजारौँ महिलाको जीवनमा आशा, भरोसा र नयाँ सम्भावनाको उज्यालो फैलाउनु भएको छ ।
महिला रोग उपचारमा समर्पित यात्रा
डा. लोकबहादुर सेढाईले चिकित्सा शिक्षामा उत्कृष्टता हासिल गरेपछि स्त्री तथा प्रसूति रोग सेवा क्षेत्रमा आफूलाई पूर्णरूपमा समर्पित गर्दै आउनु भएको छ । गर्भावस्था, सुरक्षित सुत्केरी सेवा, पाठेघर तथा अण्डाशयसम्बन्धी समस्या, महिनावारी गडबडी, बाँझोपन उपचारपछिका जटिलतालगायत महिलाहरूमा देखापर्ने स्वास्थ्यका विविध आयाममा उहाँको विशेषज्ञता सेवा उल्लेखनीय छ । समयमै सही निदान र वैज्ञानिक उपचार पद्धतिको प्रयोगमार्फत उहाँले महिलालाई दीर्घकालीन स्वास्थ्य लाभ प्रदान गर्दै आउनु भएको छ । त्यसैकारण प्रा.डा. लोकबहादुर सबैको लोकप्रिय बन्नु भएको छ ।
सुरक्षित मातृत्वमा प्रेरणादायी भूमिका
नेपालमा अझै पनि मातृ मृत्युदर चुनौतीको रुपमा रहेको सन्दर्भमा डा. सेढाईको योगदान अत्यन्तै प्रेरणादायी छ । गर्भावस्थादेखि सुत्केरी र सुत्केरीपछिको हेरचाहसम्म निरन्तर अनुगमन गरी उहाँले सुरक्षित मातृत्व सेवामा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नु भएको छ । जटिल प्रसूति अवस्थाको सफल व्यवस्थापन, समयमै सिजेरियन शल्यक्रिया तथा आपतकालीन सेवा उपलब्ध गराई धेरै आमाहरूको जीवन रक्षा गर्नु उहाँको सेवाको मुख्य उपलब्धि मानिन्छ ।
महिलामैत्री व्यवहार र विश्वासको आधार
डा. सेढाईको उपचार सेवाको सबैभन्दा ठूलो विशेषता भनेको महिलामैत्री व्यवहार हो । महिला बिरामीले आफ्ना समस्या खुलस्तरुपमा राख्न नसक्ने समस्या देखेपछि उहाँले परामर्शलाई सरल, गोप्य र आत्मीय बनाउँदै आउनु भएको छ । समाजमा अझै पनि महिलाले आफ्ना प्रजनन् स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्याबारे खुल्न नसक्ने अवस्था विद्यमान रहँदारहँदै पनि डा. सेढाईको व्यवहारले धेरै महिलामा आत्मविश्वास बढाएको छ । यही कारणले उहाँप्रति बिरामीको विश्वास दिनानुदिन बढ्दै गएको देखिन्छ ।
उपचारमा आधुनिक प्रविधि
स्त्री तथा प्रसूति रोगको उपचारमा समयसँगै प्रविधि परिवर्तन भइरहेको अवस्थामा डा. सेढाईले आधुनिक चिकित्सा उपकरण र नवीन उपचार विधिलाई अपनाउँदै सेवा प्रदान गर्नुभएको छ । ल्याप्रोस्कोपिक सर्जरी, पाठेघरसम्बन्धी शल्यक्रियालगायत सेवामा उहाँको दक्षता उल्लेखनीय छ । आधुनिक प्रविधिको प्रयोगले उपचारलाई सुरक्षित, छिटो र प्रभावकारी बनाएको छ, जसबाट बिरामीले कम पीडा र छोटो समयमै स्वास्थ्य लाभ पाएका छन् ।
स्वास्थ्य सचेतना र सामाजिक उत्तरदायित्व
डा. लोकबहादुर सेढाई केवल अस्पतालभित्र सीमित चिकित्सक मात्र नभई उहाँ समाजप्रति उत्तरदायी स्वास्थ्यकर्मी पनि हुनुहुन्छ । किशोरी स्वास्थ्य, महिनावारी स्वच्छता, परिवार नियोजन, पाठेघरको क्यान्सरको प्रारम्भिक जाँच तथा स्तन क्यान्सर सचेतना जस्ता विषयमा अस्पताल र सामाजिक संस्थाहरुको आयोजनामा उहाँले विशेषज्ञ चिकित्सकको रुपमा विभिन्न स्वास्थ्य शिक्षा तथा सचेतना कार्यक्रममा सहभागिता जनाउँदै आउनु भएको छ । उहाँले नेपाल चिकित्सक संघ र स्त्री तथा प्रसूति रोग विशेषज्ञहरूको संगठनलाई समेत नेतृत्व गरिसक्नु भएको छ ।
चितवनको स्वास्थ्य सेवामा प्रेरणादायी व्यक्तित्व
चितवन जस्तो तीव्ररुपमा विकसित हुँदै गरेको क्षेत्रमा महिला स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तर सुधारमा डा. सेढाईको योगदान उल्लेखनीय छ । उहाँको निरन्तर प्रयासले स्थानीय महिलालाई काठमाडौं धाउनु नपरी गुणस्तरीय स्त्री रोग सेवा चितवनमै प्राप्त भएको छ । यसले समय, खर्च र मानसिक तनाव सबैको बचत गरेको छ । डा. सेढाई चितवनको महिला स्वास्थ्य सेवाका सशक्त स्तम्भका रुपमा स्थापित र परिचित हुनुहुन्छ । उहाँको ज्ञान, अनुभव, सेवाभाव र मानवीय संवेदनशीलताले महिला स्वास्थ्य क्षेत्रमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याएको छ । महिला रोग विशेषज्ञका रूपमा उहाँले खेलेको भूमिका केवल उपचारमा सीमित नरही महिलाको समग्र जीवनस्तर उकास्ने दिशामा केन्द्रित छ । निश्चय नै डा. सेढाईको योगदान नेपाली स्वास्थ्य क्षेत्रका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ ।
