मस्तिष्क, मेरुदण्ड र स्नायु प्रणालीसँग सम्बन्धित रोगहरूको उपचारमा न्यूरो सर्जन र न्यूरो फिजिसियनको भूमिका एक–अर्कामा गहिरो रूपमा जोडिएको हुन्छ। त्यसैले यी दुई विशेषज्ञबीचको सम्बन्धलाई ‘नङ र मासु जस्तै’ भनिन्छ— छुट्टिन नसकिने, तर अलग–अलग जिम्मेवारी बोकेको।
न्यूरो फिजिसियन (Neurologist) मुख्यतः औषधि र गैर–सर्जिकल विधिबाट उपचार गर्ने विशेषज्ञ हुन्। स्ट्रोक, मिर्गौला (एपिलेप्सी), पार्किन्सन, टाउको दुखाइ, नशासम्बन्धी कमजोरी जस्ता समस्याहरूको पहिचान, परीक्षण र व्यवस्थापन उनीहरूको प्रमुख काम हो। रोगको प्रारम्भिक मूल्यांकन र दीर्घकालीन उपचार योजना प्रायः उनीहरूले बनाउँछन्।
अर्कोतर्फ, न्यूरो सर्जन (Neurosurgeon) शल्यक्रियामार्फत उपचार गर्ने विशेषज्ञ हुन्। मस्तिष्कको ट्युमर, रक्तस्राव, चोटपटक (हेड इन्जुरी), स्पाइनका समस्या वा आपतकालीन अवस्थामा सर्जरी आवश्यक परे उनीहरूको भूमिका निर्णायक हुन्छ।
न्यूरो फिजिसियनले रोगको सही निदान गरी सर्जरी आवश्यक छ कि छैन भनेर निर्धारण गर्छन्, र जब शल्यक्रिया अपरिहार्य हुन्छ, त्यहीँबाट न्यूरो सर्जनको भूमिका सुरु हुन्छ। सर्जरीपछि पनि बिरामीको पुनः व्यवस्थापन, औषधि समायोजन र दीर्घकालीन निगरानीमा फेरि न्यूरो फिजिसियनकै योगदान रहन्छ।
यसरी बिरामीको उपचार यात्रा सुरुदेखि अन्त्यसम्म दुवै विशेषज्ञको निरन्तर सहकार्य आवश्यक हुन्छ। एकले बिना अर्कोको भूमिका अधुरो हुन्छ। त्यसैले नै न्यूरो सर्जन र न्यूरो फिजिसियनबीचको सम्बन्धलाई ‘नङ र मासु जस्तै’ घनिष्ठ र अपरिहार्य मानिन्छ।
