आजभोलि धेरै मानिसको स्वास्थ्यजाँचमा कोलेस्ट्रोल बढेको भन्ने रिपोर्ट देखिन्छ । तर धेरैलाई थाहा छैन, यसको पछाडि थाइराइड ग्रन्थिको समस्या पनि कारण हुन सक्छ । थाइराइड र कोलेस्ट्रोलबीचको यो लुकेको गहिरो सम्बन्ध बुझ्न सकेमा हृदयघातको जोखिम समयमै घटाउन मद्दत पुग्दछ ।
थाइराइड भनेको के हो ?
थाइराइड घाँटीको अगाडि रहेको सानो ग्रन्थि हो, जसले शरीरको मेटाबोलिज्म (ऊर्जा प्रयोग गर्ने गति) नियन्त्रण गर्छ । थाइराइड हर्मोन ठिक भए शरीरले बोसो, चिनी र ऊर्जालाई सन्तुलितरूपमा प्रयोग गर्छ ।
थाइराइड बिग्रँदा कोलेस्ट्रोल किन बढ्छ ?
१। हाइपोथाइराइडिज्म (थाइराइड कम हुने अवस्था) : यो अवस्था सबैभन्दा बढी कोलेस्ट्रोल बढाउने कारणमा पर्दछ । थाइराइड हर्मोन कम हुँदा कलेजोले एलडिएल (खराब कोलेस्ट्रोल) राम्रोसँग हटाउन सक्दैन, जसले गर्दा टोटल कोलेस्ट्रोल बढ्छ । कहिलेकाहीँ ट्राइग्लिसिराइड पनि बढ्न सक्दछ । यसकारण हाइपोथाइराइडिज्म भएका व्यक्तिमा हृदयघात र स्ट्रोकको जोखिम बढी हुने गर्दछ ।
२. हाइपरथाइराइडिज्म (थाइराइड बढी हुने अवस्था) : यसमा शरीरको मेटाबोलिज्म तीव्र हुन्छ, जसले गर्दा टोटल कोलेस्ट्रोल घटाउन सक्छ । तर थाइराइड सामान्य भएपछि कोलेस्ट्रोल फेरि बढ्न सक्छ । त्यसैले नियमित जाँच आवश्यक हुन्छ ।
३. सबक्लिनिकल हाइपोथाइराइडिज्म : कतिपयमा थाइराइडको लक्षण नदेखिए पनि टिएसएच मात्र बढेको हुन्छ । यस अवस्थालाई सबक्लिनिकल हाइपोथाइराइडिज्म भनिन्छ । यसले पनि बिस्तारै एलडिएल बढाएर हृदयाघातको जोखिम बढाउन सक्छ । विशेषगरी वृद्ध उमेरका व्यक्तिहरू उच्च जोखिम समूहमा रहन्छन् ।
उपचारले कोलेस्ट्रोल पनि सुधारिन्छ
खुसीको कुरा के छ भने, थाइराइडको सही उपचार भएमा कोलेस्ट्रोल घटाउन मद्दत गर्छ । कतिपय अवस्थामा स्टाटिन औषधि नै नचाहिन पनि सक्छ । त्यसकारण नयाँ कोलेस्ट्रोल समस्या देखिँदा थाइराइड जाँच अनिवार्य मानिन्छ । यसमा गम्भीर भएर स्वास्थ्यको ख्याल राख्नु पर्छ ।
थाइराइड कहिले जाँच गर्ने ?
– अचानक कोलेस्ट्रोल बढेमा
– तौल बढ्दै जाने, थकान हुने, चिसो बढी लाग्ने भएमा
– महिलाले उमेर ४० वर्ष कटेपछि
– कोलेस्ट्रोलको औषधि खाँदा मांसपेशी दुखाइ बढेमा
– जीवनशैलीले दुबैलाई फाइदा
– सन्तुलित खाना (फलफूल, सागसब्जी, फाइबर)
– नियमित हिँडडुल र व्यायाम
– अत्यधिक बोसोयुक्त खाना र जङ्क फुड कम गर्ने
थाइराइड र कोलेस्ट्रोल अलगअलग समस्या होइनन् । थाइराइडको समयमै पहिचान र उपचारले कोलेस्ट्रोल नियन्त्रण मात्र होइन, हृदयसम्बन्धी रोगहरूबाट जोगिन पनि ठुलो भूमिका खेल्दछ । कोलेस्ट्रोल मात्र होइन, यसको कारण पनि जाँचौं, स्वस्थ हृदयतर्फ एक कदम अगाडि बढौं ।
