मधेश प्रदेशमा युरोलोजी सेवा विस्तार हुँदै, विशेषज्ञ जनशक्ति अझै अपुग छ : डा. चितरन्जन शाह (भिडियो)

वीरगञ्ज । मधेश प्रदेशमा युरोलोजी सेवा विगत केही वर्षयता उल्लेखनीय रूपमा विस्तार हुँदै गए पनि आवश्यक विशेषज्ञ जनशक्ति अझै पर्याप्त हुन नसकेको वरिष्ठ मृगौला रोग विशेषज्ञ डा. चितरन्जन शाहले बताएका छन्। प्रदेशका केही ठूला अस्पतालमा आधुनिक युरोलोजी सेवा सुरु भए पनि सबै जिल्लाका नागरिकले सहज रूपमा सेवा पाउन अझै चुनौती रहेको उनको भनाइ छ।

उनका अनुसार धेरै नागरिकले युरोलोजी र नेफ्रोलोजी एउटै विषय हो भन्ने बुझाइ राखेका छन्। तर युरोलोजीले मिर्गौला, पिसाबथैली, पिसाबनली तथा पुरुष प्रजनन प्रणालीसम्बन्धी शल्यक्रिया र उपचार गर्ने विषयलाई समेट्ने गर्छ भने नेफ्रोलोजीले मुख्य रूपमा मिर्गौलाको कार्यक्षमता र औषधिमार्फत उपचार गर्ने विषयमा केन्द्रित हुन्छ।

डा. शाहले पछिल्ला वर्षहरूमा मधेश प्रदेशमा मिर्गौलाको ढुंगा, प्रोस्टेट ग्रन्थि बढ्ने समस्या, पिसाब रोकिने, पिसाबमा संक्रमण तथा पिसाब नलीसम्बन्धी रोगका बिरामी उल्लेख्य रूपमा बढिरहेको जानकारी दिए। यसको प्रमुख कारण असन्तुलित खानपान, कम पानी पिउने बानी, मधुमेह, उच्च रक्तचाप तथा बदलिँदो जीवनशैली रहेको उनले बताए।

उनले अहिले मधेश प्रदेशका केही अस्पतालमा मिर्गौलाको ढुंगाको लेजर उपचार, एन्डोस्कोपिक शल्यक्रिया तथा प्रोस्टेटसम्बन्धी आधुनिक उपचार उपलब्ध हुन थालेको बताए। पहिले सामान्य उपचारका लागि पनि काठमाडौं वा भारत जानुपर्ने अवस्था रहेकामा अहिले धेरै उपचार प्रदेशमै सम्भव भएको उनले उल्लेख गरे। यद्यपि अत्यन्त जटिल शल्यक्रियाका लागि अझै केही बिरामीलाई रेफर गर्नुपर्ने अवस्था रहेको उनको भनाइ छ।

डा. शाहका अनुसार धेरै बिरामी लाज, डर वा रोगलाई सामान्य ठानेर ढिलो अस्पताल पुग्ने गरेका छन्। पिसाब गर्दा पोल्ने, पिसाबमा रगत देखिने, ढाड वा कम्मरमा असह्य दुखाइ हुने, पटक–पटक पिसाब लाग्ने, पिसाब रोकिने वा राति धेरै पटक उठ्नुपर्ने समस्या देखिएमा तत्काल युरोलोजिस्टसँग परामर्श लिनुपर्ने उनले सुझाव दिए।

उनले मधुमेह, उच्च रक्तचाप र मोटोपनले मिर्गौला तथा पिसाब प्रणालीमा गम्भीर असर पार्ने भएकाले यस्ता दीर्घरोग भएका व्यक्तिले नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गराउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याए। समयमै रोग पहिचान गर्न सके जटिलता कम गर्न सकिने उनको भनाइ छ।

ग्रामीण क्षेत्रका नागरिकले अझै विशेषज्ञ चिकित्सक, आधुनिक उपकरण तथा सहज पहुँचको अभावका कारण समयमै उपचार पाउन नसकेको डा. शाहले बताए। उनले प्रदेशका सबै ठूला सरकारी अस्पतालमा युरोलोजिस्ट, आवश्यक उपकरण तथा दक्ष स्वास्थ्यकर्मीको व्यवस्था गर्न सके उपचार सेवा अझ प्रभावकारी बन्ने विश्वास व्यक्त गरे।

सरकारले चिकित्सा शिक्षामा युरोलोजी विशेषज्ञ उत्पादन बढाउने, प्रदेशस्तरीय अस्पताललाई आधुनिक उपकरणले सुसज्जित बनाउने तथा स्थानीय स्तरमै विशेषज्ञ सेवा विस्तार गर्ने नीति अपनाउनुपर्ने उनको सुझाव छ। यसले भविष्यमा मधेश प्रदेशलाई युरोलोजी सेवामा आत्मनिर्भर बनाउन सहयोग पुग्ने उनले बताए।

अन्त्यमा डा. शाहले दैनिक पर्याप्त पानी पिउने, स्वस्थ खानपान अपनाउने, धूम्रपान र मदिराबाट टाढा रहने, मधुमेह तथा रक्तचाप नियन्त्रणमा राख्ने र पिसाब वा मिर्गौलासम्बन्धी कुनै पनि असामान्य लक्षण देखिएमा ढिलाइ नगरी विशेषज्ञ चिकित्सकको परामर्श लिन सबैलाई आग्रह गरे। समयमै उपचार गराए अधिकांश युरोलोजीसम्बन्धी रोग पूर्ण रूपमा नियन्त्रण वा निको पार्न सकिने उनको भनाइ छ।