जानीराखौँ महत्वपूर्ण अंग मिर्गौलाको महत्व र काम

मानव शरीरमा मिर्गौला एक अत्यन्तै महत्वपूर्ण अंग हो । दुई वटा साना तर शक्तिशाली अंगका रूपमा मिर्गौला हाम्रो शरीरको पछाडिको भागमा, मेरुदण्डको दुवैतिर अवस्थित हुन्छन् । यिनीहरूले शरीरलाई स्वस्थ, सन्तुलित र विषरहित राख्न निरन्तर काम गरिरहेका हुन्छन् । धेरै मानिसले मिर्गौलाको महत्व तब मात्र बुझ्छन् जब यसमा समस्या देखिन थाल्छ । त्यसैले स्वस्थ मिर्गौला किन आवश्यक छ भन्ने कुरा बुझ्नु अत्यन्त जरुरी छ ।

मिर्गौलाको मुख्य कार्य

मिर्गौलाको प्रमुख कार्य शरीरबाट फोहोर पदार्थ र विषाक्त तत्वहरू फिल्टर गर्नु हो । हामीले खाने खाना, पिउने पानी र शरीरमा हुने विभिन्न रासायनिक क्रियाबाट फोहोर पदार्थ उत्पादन हुन्छ । मिर्गौलाले यी फोहोर पदार्थलाई रगतबाट छानेर पिसाबको रूपमा बाहिर निकाल्छ । मिर्गौलाले शरीरमा पानीको सन्तुलन कायम राख्छ । यदि शरीरमा पानी धेरै भयो भने त्यसलाई बाहिर निकाल्छ ।

रगत सफा गर्ने कार्य

मिर्गौला हाम्रो शरीरको प्राकृतिक फिल्टर हो । यसले दिनमा २ सय लिटर रगत फिल्टर गर्छ । यदि मिर्गौलाले राम्रोसँग काम नगरेमा शरीरमा विषाक्त पदार्थ जम्मा हुन थाल्छ, जसले थकान, बान्ता, सुन्निने समस्या र गम्भीर अवस्थामा जीवन नै जोखिममा पार्न सक्छ ।

रक्तचाप नियन्त्रणमा भूमिका

मिर्गौलाले शरीरको रक्तचाप नियन्त्रणमा पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । यसले सोडियम र पानीको मात्रा नियन्त्रण गरेर रक्तचाप सन्तुलनमा राख्छ । मिर्गौला खराब भएमा उच्च रक्तचाप हुने सम्भावना धेरै हुन्छ, जसले मुटुरोग र स्ट्रोकको जोखिम बढाउँछ ।

हर्मोन उत्पादन

मिर्गौलाले केही महत्वपूर्ण हर्मोनहरू पनि उत्पादन गर्ने गर्छ । जस्तै :

Erythropoietin -EPO – यसले रातो रक्तकोष (Red Blood Cells) बनाउन सहयोग गर्छ ।

Renin – रक्तचाप नियन्त्रणमा सहयोग गर्छ ।

Vitamin D को सक्रिय रूप – हड्डी मजबुत बनाउन मद्दत गर्छ ।

यसरी मिर्गौला केवल फिल्टर मात्र होइन, शरीरको हर्मोन सन्तुलनमा पनि अत्यन्त आवश्यक अंग हो ।

मिर्गौलारोगका कारणहरू

मिर्गौला खराब हुने धेरै कारणहरू छन् । तीमध्ये प्रमुख कारणहरू तल उल्लेख गरिएका छन् ।

मधुमेह, उच्च रक्तचाप, अत्यधिक नुनिलो खाना सेवन, पर्याप्त पानी नपिउनु, धूम्रपान र मदिरा सेवन, बिनासल्लाह औषधि सेवन आदि । यी कारणहरूले दीर्घकालीनरूपमा मिर्गौलालाई क्षति पुर्‍याउँछन् ।

मिर्गौलारोगका लक्षणहरू

मिर्गौलाको समस्या सुरुमा सजिलै देखिँदैन । तर बिस्तारै यस्ता लक्षण देखिन पनि सक्छन् :

शरीर सुन्निनु (विशेष गरी खुट्टा र अनुहार), अत्यधिक थकान र कमजोरी, पिसाबको मात्रा घट्नु वा बढ्नु, पिसाबमा फोहोर वा रगत देखिनु, वाकवाकी लाग्नु, भोक नलाग्नु आदि । यदि यस्ता लक्षण देखिए तुरुन्त चिकित्सकसँग परामर्श लिनु अति आवश्यक हुने गर्दछ ।

मिर्गौला स्वस्थ कसरी राख्ने ?

मिर्गौलालाई स्वस्थ राख्न केही सरल तर महत्वपूर्ण उपायहरू अपनाउनुपर्छ । दिनमा ८–१० गिलास पानी पिउनु मिर्गौलाका लागि अत्यन्त राम्रो हुन्छ । सन्तुलित खाना खाने, तरकारी, फलफूल र कम नुनिलो खाना सेवन गर्ने, नियमित व्यायाम गर्ने, शारीरिक सक्रियता राख्दा रक्तचाप र मधुमेह नियन्त्रणमा रहन्छ । धूम्रपान र मदिराबाट टाढा रहने आदि ।

चिकित्सकको सल्लाहमा औषधि खाने, नियमित स्वास्थ्य जाँच गर्ने, विशेषगरी मधुमेह र उच्च रक्तचाप भएका व्यक्तिले नियमित जाँच गर्नुपर्छ ।

मिर्गौला मानव शरीरको एक अत्यन्त महत्वपूर्ण अंग हो, जसले निरन्तररूपमा शरीरलाई सफा, सन्तुलित र स्वस्थ राख्न काम गर्छ । हामीले सही हेरचाह नगरेमा गम्भीर स्वास्थ्य समस्या उत्पन्न हुन सक्छ । स्वस्थ जीवनशैली, उचित खानपान र नियमित स्वास्थ्य परीक्षणले मिर्गौलालाई दीर्घकालसम्म स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छ । स्वस्थ जीवनको लागि स्वस्थ मृर्गौला हुनु निकै आवश्यक छ ।

मिर्गौलाको स्वास्थ्यप्रति सचेत भएर जीवनशैलीमा सुधार ल्याउनु आवश्यक छ । स्वस्थ मिर्गौला नै स्वस्थ जीवनको आधार हो ।