एनेस्थेसियोलोजिस्टको भूमिका शल्यक्रियाको सम्पूर्ण प्रक्रियाभरि बिरामीको जीवन सुरक्षित राख्ने महत्वपूर्ण जिम्मेवारी (भिडियो)

धेरैजसो मानिसमा एनेस्थेसियोलोजिस्टको काम भनेको शल्यक्रिया (अपरेशन) का बेला बिरामीलाई लठ्याउने मात्र हो भन्ने धारणा पाइन्छ। तर वास्तविकता भने निकै फरक छ। आधुनिक चिकित्सा प्रणालीमा एनेस्थेसियोलोजिस्टको भूमिका शल्यक्रियाको सम्पूर्ण प्रक्रियाभरि बिरामीको जीवन सुरक्षित राख्ने, पीडा नियन्त्रण गर्ने र अपरेशनपछिको अवस्थासम्म निरन्तर निगरानी गर्ने अत्यन्त महत्वपूर्ण जिम्मेवारीसँग जोडिएको हुन्छ।

शल्यक्रिया सुरु हुनुअघि बिरामीको स्वास्थ्य अवस्थाको विस्तृत मूल्याङ्कन गर्ने काम एनेस्थेसियोलोजिस्टले नै गर्छन्। बिरामीको उमेर, मुटु, फोक्सो, मिर्गौला, मधुमेह, उच्च रक्तचाप, एलर्जी, नियमित सेवन गर्ने औषधि तथा विगतका स्वास्थ्य समस्याको अध्ययन गरी कुन प्रकारको एनेस्थेसिया सुरक्षित हुन्छ भन्ने निर्णय गरिन्छ। आवश्यक परे थप परीक्षण गर्न तथा जोखिम कम गर्न सम्बन्धित विशेषज्ञसँग समन्वय पनि यही टोलीले गर्छ।

अपरेशनका क्रममा बिरामी बेहोस भए पनि उनको शरीरका सबै महत्वपूर्ण अङ्गहरूको कार्य निरन्तर चलिरहन्छ। यही समयमा रक्तचाप, मुटुको धड्कन, अक्सिजनको मात्रा, श्वासप्रश्वास, शरीरको तापक्रम तथा अन्य जीवनरक्षक सूचकहरूको प्रत्येक क्षण निगरानी गर्ने जिम्मेवारी एनेस्थेसियोलोजिस्टकै हुन्छ। कुनै आकस्मिक समस्या देखिए तत्काल उपचार गरेर बिरामीको ज्यान सुरक्षित राख्ने मुख्य जिम्मेवारी पनि उनीहरूकै काँधमा हुन्छ।

एनेस्थेसिया भनेको केवल पूर्ण बेहोस बनाउने प्रक्रिया मात्र होइन। बिरामीको अवस्था र शल्यक्रियाको प्रकारअनुसार जनरल एनेस्थेसिया, स्पाइनल एनेस्थेसिया, एपिडुरल एनेस्थेसिया, नर्भ ब्लक वा स्थानीय एनेस्थेसिया जस्ता विभिन्न विधि अपनाइन्छ। कुन बिरामीका लागि कुन विधि उपयुक्त हुन्छ भन्ने वैज्ञानिक निर्णय एनेस्थेसियोलोजिस्टले गर्छन्।

शल्यक्रियापछि बिरामीलाई सुरक्षित रूपमा होसमा ल्याउने, दुखाइ कम गर्ने, वाकवाकी वा अन्य जटिलता नियन्त्रण गर्ने तथा रिकभरी रुममा पूर्ण निगरानी गर्ने कार्य पनि एनेस्थेसियोलोजिस्टकै जिम्मेवारी हो। प्रभावकारी पीडा व्यवस्थापनले बिरामीलाई छिटो हिँडडुल गर्न, संक्रमणको जोखिम घटाउन र अस्पतालबाट चाँडै घर फर्किन सहयोग पुर्‍याउँछ।