स्पोर्टस इन्जुरी सम्बन्धि जनशक्ति र सेवाको अबस्था

परिचय : स्पोर्टस इन्जुरी भन्नाले खेल खेल्दा अथवा खेल सम्बन्धि व्यायाम गर्दा शरीरमा लाग्ने चोटलाई स्पोर्टस इन्जुरी (sports Injury) भनिन्छ । साधारणतया खेल खेल्दा पनि चोट लाग्न सक्छ । तर स्पोर्टस इन्जुरी भन्नाले खेलको दौरानमा हाड्जोर्नी, मासंपेसी र लिगामेन्ट्समा लाग्ने चोट बुझिन्छ ।
स्पोर्टस इन्जुरी (sports Injury) साधारणतया तीन प्रकारले हुन सक्दछ ।
१. शरीको कुनै पनि अंग जस्तैः हाड्जोर्नी, मासंपेशीको धेरै मात्रामा प्रयोग गर्नाले ।
२. खेल खेल्दा लाग्ने सिधा ठक्करले गर्दा ।
३. शरीरको कुनै भागमा क्षमता भन्दा बढी भार राख्नाले ।
स्पोर्टस इन्जुरीबारे सेवा दिने जनशक्तिको अबस्था : स्पोर्टस इन्जुरी र यसबारे व्यवस्थापन नेपालमा नौलो भने होईन । तर यस बिद्यालाई सिमित मात्रामा ल्याइएको अबस्था थियो । खेलकुदलाई व्यायाम र मनोरञ्जनको रुपमा मात्र हेरिने चलन थियो । आजभोलि यो बिधा धेरै बिकास भैसकेको अबस्था देखिन्छ । यो आफैमा धेरै राम्रो कुरा पनि हो ।
नेपाली खेलाडिहरुलाई चोटपटक लागेमा खेल जीवन बाट टाढा रहनु पर्ने अबस्था धेरै कम छ ।
गएको एक दशकमा नेपालमा पनि यस सम्वन्धि विज्ञहरुलाई तयार गर्न हामी राम्रो सँग सफल भएका छौं । अब यसलाई सरकारी नीतिमा ल्याएर बिकास गरे नेपालका खेलाडिहरुले राम्रो सँग सेवा पाउने थिए । तसर्थ पहिले जस्तो चोटपटक लागेकै कारण खेल जीवन बाट सन्यास लिनु पर्ने अबस्था आहुने थिएन ।

खेलप्रेमी र सरोकारवालाहरुको लागि सुझाब

खेलसम्बन्धि चोटपटक लागेमा कसरी उपचार गर्ने र गराउने भन्नेबारे नीतिगत निर्देशिकाहरुलाई अझ प्रभावकारी बनाउँदै लैजाने भन्ने बारे ठोस नीति निर्माण गरि व्याभारमा ल्याउन सकेमा धेरै लाभदायक हुने देख्छु । किनभने नेपालमा पनि खेलाडि साथीहरुले खेलकुदलाई आफ्नो पेशाको रुपमा अगाडि बढाई सक्नुभएको छ ।
यसैले माथि उल्लेख गरिएका सबै कुराहरुलाई कार्यान्वयन गर्नु गराउनु अति आबश्यक देखिन्छ । विकसित देशमा यस सम्बन्धि बिषयलाई धेरै नै प्राथमिकतामा राखेको पाईन्छ । जसले गर्दा खेलकुद क्षेत्रकै कारण कुनै कुनै देशहरु संसारभरि चर्चामा रहेका उदाहरण पनि छन् ।

लेखक नेसनल सिटी तथा आशा अस्पताल चितवनमा वरिष्ठ अर्थोपेडिक सर्जनको रुपमा कार्यरत हुनुहुन्छ ।