प्रति १५ देखि २० हजार जीवित जन्मिएका बालबालिकामध्ये एकजनामा रेटिनोब्लास्टोमा

काठमाडौं । रेटिनोब्लास्टोमा बालबालिकाको एक वा दुवै आँखाको भित्री भागको पर्दाबाट पलाउने क्यान्सर हो । विश्व स्वास्थ्य संगठनको तथ्यांकअनुसार प्रति १५ देखि २० हजार जीवित जन्मिएका बालबालिकामध्ये एकजनामा रेटिनोब्लास्टोमा हुने गरेको छ ।

तिलगंगा आँखा प्रतिष्ठानको तथ्यांक अनुसार नेपालमा बर्सेनि ५० जना रेटिनोब्लास्टोमाका नयाँ बिरामी थपिने गरेका छन् । बालबालिकामा यो रोग नवजात शिशुदेखि पाँच वर्षसम्मको उमेरमा देखिन्छ ।

आँखाको क्यान्सर रोग विशेषज्ञ डा. पूर्णिमा राजकर्णिकारका अनुसार नेपाललगायत विकसित देशहरूमा यो रोगबाट हुने मृत्युदर ५० प्रतिशत रहेको छ ।

के हुन् रेटिनोब्लास्टोमाका लक्षण ?

रोटिनोब्लास्टोमा घातक वंशाणुगत रोग हो । बालबालिकाको आँखाको नानीको कालो भागमा सेतो टीका देखिनु, आँखाको डेढोपन हुनु, आँखा असामान्य रूपमा रातो हुनु र दुख्नु यसका लक्षण हुन् । त्यस्तै, दृष्टि कम हुँदै जानु, आँखाको आकार ठूलो हुँदै जानु, आकारभन्दा बाहिर जानु, पनि यो रोगका लक्षण हुन् ।

यस्तो लक्षण देखिएपनि बालबालिका भने स्वस्थ नै देखिने भएकाले उपचारमा ढिलाइ हुने गरेको बाल क्यान्सर रोग विशेषज्ञहरू बताउँछन् ।

यसकारण घातक हुन्छ रेटिनोब्लास्टोमा

रेटिनोब्लास्टोमा भएका बालबालिकामध्ये ६० प्रतिशतमा एउटा मात्रै आँखामा असर देखिन्छ भने ४० प्रतिशतमा दुवै आँखामा यो रोग देखिन्छ । दुवै आँखामा यसको असर देखिएमा यसले शरीरका अन्य भागमा पनि क्यान्सर देखिने सम्भावना धेरै हुने डा. राजकर्णिकार बताउँछिन् ।

उनका अनुसार परिवारका एक बालबालिकामा यो रोग देखिए अन्य सदस्यमा पनि देखिनसक्ने भएकाले समयमै परीक्षण गर्नु आवश्यक हुन्छ । यो रोग अन्य क्यान्सरभन्दा छिटो फैलिने तथा समयमै उपचार नपाएमा आँखा गुमाउनुको साथै बालबालिकाको ज्यान नै जानसक्ने सम्भावना हुन्छ ।

कहाँ कसरी गरिन्छ उपचार ?

रेटिनोब्लास्टोमाका कुनैपनि लक्षण देखिए तुरुन्तै आँखारोग विशेषज्ञकहाँ पुर्‍याउनु पहिलो उपचार हो । आँखाको अल्ट्रासाउन्ड सीटी स्क्यान आदि पद्धतिबाट यो रोग पहिचान गरिन्छ । अन्य क्यान्सरमा जस्तै यसमा पनि विभिन्न थेरापी तथा शल्यक्रिया विधिबाट उपचार गरिन्छ । नेपालमा तिलगंगा आँखा अस्पताल, कान्ति बाल अस्पताल तथा टिचिङ अस्पतालबाट रेटिनोब्लास्टोमाको उपचार हुँदै आएको छ ।