घाँटीको क्यान्सर र उपचार पद्धति

घाँटीको क्यान्सर र उपचार पद्धति

परिचय
घाँटी भन्नाले हाम्रो शरीरको तीनवटा महत्वपूर्ण काम गर्ने भाग हो ।
– श्वासप्रश्वास ।
– खाना ।
– आवाज ।
विभाजन :
– (Oropharynx) घाँटीको मुखबाट सुरु हुने भाग ।
– (Hypopharynx) घाँटीको खानानलीको सुरुवात हुने भाग ।
– (Larynx) आवाज आहुने नली र श्वासप्रश्वासनलीको सुरुको भाग ।
यी बाहेक घाँटीमा अन्य महत्वपूर्ण ग्रन्थीहरु पनि हुन्छन् ।
जस्तै:
– ¥याल ग्रन्थी ।
– थाइराइड ग्रन्थी ।
– टन्सिल , जिब्रोको फेद ।

प्रकार :
घाँटीको क्यान्सर अङ्गअनुसार विभिन्न प्रकारका हुन्छन् ।
जस्तै:
– थाइराइडको क्यान्सर
– मांसपेशीबाट आहुने क्यान्सर ।
– ग्रन्थीहरु बढ्ने क्यान्सर ।
– अन्यत्र बाट सरेको क्यान्सर जसको मुख्य ठाउँ (माऊ) थाहा हुँदैन ) ।

कारणहरु:
– घाँटीको क्यान्सरका विभिन्न कारणहरु छन् । ती मध्ये मुख्य केही कारणहरु तल उल्लेख गरिएका छन् ।
जस्तै:
– सुर्तीजन्य पर्दाथको प्रयोग ।
– मदिरा सेवन ।
– कारण शरीका विभिन्न जीनहरुको प्रभावले ।
– (वातावरणीय) दुषित हुनाले विभिन्न कारणले ।
– (विकिरण) को कारणले ।
– पोलेका खानेकुराहरुले गर्दा ।
लक्षणहरु:
– आवाज बस्ने ।
– खाना निल्न गाहे हुने ।
– श्वासप्रश्वासमा गाहृो हुने ।
– घाँटीमा ठल्ला , गिर्खा आहुने ।
– वजन कम हुने ।
– ज्वरो आहुने आदि ।

पहिचान:
– परीक्षण : विशेषज्ञ चिकित्सकद्धारा परीक्षण गर्ने ।
– घाँटीको इन्डोस्कोपि : श्वासनली वा खानानलीमा मासु पलाएको नपलाएको हेर्ने ।
– वायस्सी: मासुको परीक्षण गर्ने ।
– गिर्खा भए त्यसको पानी निकाली परीक्षण गर्ने ।
माथि उल्लेख गरिएका बाहेक रोग र रोगीको अवस्था हेरेर अरु परीक्षण गर्नुपर्ने हुन सक्दछ ।
उपचार:
यस रोगका मुख्य चार तरिकाको उपचार पद्धति हुने गर्दछन् ।
– रेडियोथेरापी: विकिरणद्धारा क्यान्सरलाई मार्ने ।
– केमोथेरापी: औषधिले अनावश्यक क्यान्सर तन्तुहरुलाई मार्ने ।
– शल्यक्रिया: अनावश्यक क्यान्सर तन्तुहरुलाई अपे्रसन गरि फाल्ने ।
– इमुनोथेरापी
यसरी क्यान्सर प्रभावित विरामीको रोगको अवस्था र रोगको (स्टेज ) अनुसार या सबै तरिकाको क्यान्सर उपचार आवश्यक पनि हुन सक्छ । विरामी उपचारका लागि ढिला गरी आएको अवस्थामा (Palliative Therapy) द्धारा दुखाइ र अन्य समस्या निवारण गर्न सकिन्छ ।
सावधानी:
– मुख्यतया : सुर्तीजन्य पदार्थ र मदिराको सेवन नगर्ने ।
– वार्षिकरुपमा समय मिलाएर स्वास्थ्य परीक्षण गर्ने ।

लेखक डा.अनिल विक्रम कार्की नेपाल चिकित्सक संघको केन्द्रीय अध्यक्ष हुनुहुन्छ ।