मेरो स्वास्थ्य सेवाको अनुभूति

दिपेन्द्र कुमार कार्की ।पर्सा जिल्लाको सदरमुकाम बिरगञ्ज बाट ५५ किलोमिटर पश्चिम, भारत राज्यको सिमा बाट ५ कि.मी.उत्तर र छिमेकी जिल्ला चितवन बाट लगभग ६० किलोमिटर पूर्वमा आदरणिय बुवा श्री ऋषि बहादुर कार्की तथा आमा धनकुमारी कार्कीको पाँचौ सन्तान तथा पहिलो पुत्र म दिपेन्द्र कुमार कार्कीको जन्म वि.स. २०३७ सालमा पर्सा जिल्लाको ठोरी गाउंँपालिकामा भएको हो ।

नेपालको दुर्गम क्षेत्र भन्ने बित्तिकै हामी हुम्ला ,जुम्ला सम्झिन्छौं । तर तराईंको जिल्ला भएर पनि पानी , बिजुलीबत्ती , यातायात र सुलभ स्वास्थ्य सेवाबाट वञ्चित ठोरी दशकौं वर्ष सम्म पनि हुम्ला जुम्ला जस्तै विकट रह्यो ।

सर्पदंशका कारण सामान्य उपचार नपाएर आफ्ना साना कलकलाउदा नानीबाबु , आमाबुबा , जवान युवायुवतीले वर्षेनी अकालमा ज्यान गुमाउनु पर्ने ठोरीबासीको नियति जस्तै थियो ।
दुर्गम भएकै कारण स्वास्थ्यकर्मीहरु सकेसम्म ठोरी जान र बस्न निकै गाह्रो मान्ने र अर्काको समस्याका कारण गर्भावस्थामा महिलाले पाउनु पर्ने सामान्य जानकारी समेत नपाई कैयौं महिलाले बच्चा सँगसगै आफ्नो ज्यान समेत गुमाउनु परेको समस्या मेरो नजर बाट छुट्ने कुरै भएन ।
स्वास्थ्य सँग सम्बन्धित अनेकन समस्या देख्दै भोग्दै हिंँडेको मलाई एउटा समस्याले भने निकै पिरोलीरह्यो ।

मेरो आफ्न्त पर्ने एकजना भाउजुले बच्चा जन्माउन नसकेर औंसीको अन्धकार रातमा लालटिनको भरमा काठे–गाडामा राखेर बाघभालुको डर नमानीकन भारतीय जंगलको बाटो हुँदै भारत राज्यको बिहारमा लगेर सुत्केरी गराउनु परेको त्यो अवस्थाले मलाई एकाएक स्वास्थ्यकर्मी बनेर आफ्नो गाउँघरको समस्याहरु समाधान गर्ने बाटोमा उत्प्रेरित गर्यो ।

फलामे ढोका मानिएको एसएलसी पास भएपछि २०५४ सालमा सिएमए पढ्न भनेर सदरमुकाम बिरगञ्ज हिंँडे । सिएमए मा पनि राम्रै अंक ल्याई पास गरे । २०५६ सालमा म हर्षले गदगद हँुदै गर्दा अचानक त्यही बेला मेरो आमा बिरामी हुनुभयो तर आफुले पढेको बिषयले आमाकै पहिलो उपचार आफैंले गरी निको पारे । त्यसपछि म अझै बलियो भएको महसुस गरंँे । म मा थप आत्मविश्वास जाग्यो । त्यसपछिका दिनहरुमा मेरो घर नजिकै हेल्थ पोष्टमा बसेर २ वर्ष निःशुल्क सेवा दिएंँ ।

२०६१ सालमा मैले एउटा सानो क्लिनिक स्थापना गरेंँ र त्यसै बेला नेपालमा जनयुद्घ चलिरहंँदा केही कठिनाई भए । त्रासमा काम गर्नुको अनुभव लिन पाएँ । वि.सं. २०७२ सालको आम विनासकारी महाभुकम्पको बेला पनि घाइतेहरुको उपचार तथा उद्घारमा दिनरात लागिरहंँे । निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरी सेवा दिंँदै गर्दा त्यसमा प्रमुख सल्लाहाकार मा मेरो आदरणिय मित्र गोविन्द नेपाल सरले ठूलो भुमिका खेल्नुभयो ।

वहांँप्रति मेरो हृदयबाट नमन छ । समय अनुसार परिश्रम, सेवा भै नै रहेको थियो । फेरी अर्को विश्वनै आक्रान्त बनाउने कोभिड –१९ कोरोना भाइरसले हाम्रो देश नेपाललाई पनि यसले छाडेन त्यसै परिवेषमा मेरो ठोरीमा पनि ठूलो जोखिम थियो ।

खुल्ला भारतीय नाकामा हजारौं मानिसको आवत जावत थियो । त्यसैक्रममा मैले एक घण्टा पनि मेरो सेवा बन्द नगरी काममा नै लागिरहंँे । महामारीको बेला घर परिवार , साथीभाइले क्लिनिक नजान आग्रह गरे तर जवाफमा मैले ‘म यो देशको सिपाही हो यति बेला म भागेर लुकेर बस्नु हंँुदैन’ मैले म र मेरो पेशाको नाताले मेरो कर्तव्य पुरा गर्नु पर्छ भन्दै बाचौं र बचाउ भन्ने उक्ति राजा महेन्द्रको शिरोपर गर्दै आफ्नो काममा २४ सै घण्टा लागिरहंँे ।

यसरी नै मेरा दिनहरु बित्दै गए । समयको माग अनुरुप प्रविधिको विकाससँगै मैले गरेको उपचार भन्दामाथि उठेर म मा अझै धेरै कामगर्ने रहर जाग्यो त्यसै अनुरुप हामी ठोरी गाउँपालिका भरिका स्वास्थ्यकर्मी मिलेर दक्ष चिकित्कसहितको एउटा पोलिक्लिनिक स्थापना गर्यौं ।

अबको दिनमा यसै पोलिक्लिनिकलाई आधार बनाएर बाचुञ्जेल स्वास्थ्य सेवादिने निर्णय गरेको छु ।
अन्तमा, मेरा मनमा रहेका अनेकन रहर र व्यथाहरु यसै सादा कागजमा अभिव्यक्त गर्दै बिट मार्दै कलमलाइ पूर्णबिराम लगाउंँछु ।

( लेखक वरिष्ठ स्वास्थ्यकर्मी दिपेन्द्र कुमार कार्की ठोरी, पर्सा जिल्लामा कार्यरत हुनुहुन्छ ।)