नेपाल औषधि उत्पादक संघको आयोजनामा यही फागुन २५ देखि २७ गतेसम नेपाल फर्मा एक्स्पो २०२४ चितवनको भरतपुरमा हुँदैछ । नेपाली औषधिको प्रवद्र्धन गर्न र नवीनतम प्रविधि भित्र्याउने उद्धेश्यसहित सन् २००५ देखि हरेक दुई दुई बर्षमा एक्स्पो हुँदै आइरहेको छ । यसपटकको एक्स्पोको तयारी पनि तीव्र गतिमा भइरहेको छ । एक्स्पोको तयारी, उद्धेश्य, नेपाली औषधि उद्योगकको अवस्था लगायतका बिषयमा एक्स्पोका संयोजक प्रभात रुंगटासंग गरिएको संक्षिप्त कुराकानी
यो पटकको फर्मा एक्स्पोको तयारी कहाँसम्म पुगेको छ ?
हामीले यसपटक काठमाडौँमा फर्मा एक्स्पो गर्ने तयारी गरेका थियौ । तर काठमाडौँको भृकुटीमण्डपमा रहेको प्रर्दशनीस्थलमा खाली नभएकोले यसपटक पनि हामीले चितवन एक्स्पो सेन्टरमो गर्न थालेको हौ । एक्स्पोको तयारी करिब ९५ प्रतिशत काम सकिएको छ । स्टल बुकिङदेखि लिएर एक्स्पो स्थलको डिजाइन, सजावट लगायतको काम सकिएको छ । एक्स्पोमा स्वदेश र विदेशी गरि १५० वटा स्टल रहनेछ छ । यसअघिका दुई वटा फर्मा एक्स्पो पनि हामीले चितवनमो सम्पन्न गरिसकेका छौ । एक्स्पोको तयारी लगभग अन्तिम चरणमा छ ।
फर्मा एक्स्पो गर्नुको उद्धेश्य के हो ?
सरकार, नागरिक , चिकित्सक, औषधि पसललाई एकै छातामुनि ल्याएर नेपाली औषधि बारेमा जानकारी गराउनु नै एक्स्पोको उद्देश्य रहेको छ । हामीले विगत २० बर्षदेखि नेपाली औषधिको प्रवद्र्धन गर्नका लागि एक्स्पो गर्दै आइरहेका छौ । २० बर्ष अगाडि नेपाली उद्योगी औषधिको बजार हिस्सा १० देखि १२ प्रतिशत मात्र ओगटेको थियो । नेपाली औषधि उद्योगले के गर्र्दैछ कुन प्रविधि ल्याएर औषधि उत्पादन गरिरहेको छ भनेर एक्स्पोमा जानकारी गराउँदै आएका छौ । यसरी हामी नवांै एक्स्पोसम्म आइपुग्दा हाम्रो आफ्नो मिहनेत, क्षमताले नेपाली औषधिको बजार ४५ देखि ५० प्रतिशतसम्म पुर्याएका छौ ।
अबको हाम्रो उद्देश्य नेपाली औषधि नेपालमा मात्र विक्री गर्ने मात्र होइन कि पश्चिममा कार्पेट, जुत्ता जस्तै हामी बाहिर मुलुकमा निर्यात गर्न सक्छो भनेर राज्यलाई घच्घचाउनु पनि हो । हामी नेपालमा बनेको उच्च गुणस्तरका औषधि विदेशमा निर्यात गर्न सक्दछौ । औषधि उद्योग अन्य उद्योग जस्तो नभई एउटा अनुशासन र सिस्टममा सरकार र विश्व स्वास्थ्य संगठनको मापदण्डमा हिंँडेको सस्था हुन्छ । सरकारी ऐन कानुन उद्योगीमैत्री भए हामीले सजिलै विदेशी औषधिलाई प्रतिस्थापन गर्न सक्छौं ।
एक्स्पोमा आम अवलोकनकर्ताले के पाउँछन ?
एक्स्पोबाट सर्वसाधारणले नेपाली औषधिको गुणस्तरबारे प्रत्यक्ष जानकारी लिन सक्नेछन् । अहिले बजारमा विभिन्न प्रकारका कम गुणस्तरीय औषधि आएका छन् । हामी त्यस्तो औषधिप्रति सचेत रहंँदै स्वदेशी औषधि उद्योगले कस्ता मापदण्डका कति विश्वसनिय औषधि उत्पादन गरिरहेका भन्ने कुरा प्रर्दशनीबाट नेपाली जनताले थाहा पाउने गर्दछन । यस्तै एक्स्पोमा चितवनको अन्य व्यापार व्यवसाय चलायमान हुनेछ ।
एक्स्पोले औषधिको प्रवद्र्धन गर्न कत्तिको सहज छ ?
अहिले नेपालमा ८२ वटा औषधि उद्योग रहेका छन । साढे तीन सय विदेशी कम्पनीका औषधिका औषधि नेपाली बजारमा छन् । अहिले पनि वर्चश्व तीनै विदेश कम्पनीका रहेका छन् । ती विदेश कम्पनीलाई विस्थापित गर्दै नेपाली उद्योगलाई स्थापित गराउदै लैजान आवश्यक रहेको छ । हो हामीले एक्स्पो मार्फत नेपाली औषधिको प्रवद्र्धन गरिरहेका छौ । एक्स्पोको कै कारण हाम्रो औषधिको माग विदेशमा भइरहेको छ । स्वदेशमा मात्र नभई विदेशमा समेत नेपाली औषधिको बजार विस्तार गर्न एक्स्पो एउटा बलियो प्लेटफर्म पनि हो ।
एक्स्पोका मुख्य आकर्षण के के हुन् ?
विदेशी सरकारी निकाय जाम्बिया, कम्बोडियाका पाहुनाहरु आउने सम्भावना छ । उहाँहरुले हाम्रो औषधिका केही प्रडक्ट हेर्न , बुझ्न र खरीदका लागि हामीसंँग संवाद भईरहेको छ । एक्स्पोमा नयाँ मेशीन, प्रविधि, उपकरण, औजार, ल्याब टेक्नोलोजी लगायतका बिषयनै अवलोकनकर्ताका मुख्य आकर्षण हो ।
यस्तै प्रर्दशनीमा विदेशिने युवालाई एउटै थलोमा राखेर उद्योगी संग भेटघाटको वातावरण बनाउने छौ । एक्स्पोमा नै हाम्रो एउटा हुमन रिसर्च सम्बन्धी स्टेशन हुने छ । त्यो स्टेशनमा युवाहरुले आ–आफ्नो सेक्टरका फर्मासिस्ट,एमआरका लागि म्यानेजरको लागि वायोडाटा राख्दछन र कमन सप्लाई ड्रप वक्स राखेर सवै उद्योगलाई दिने छौ ।
विगतका फर्मा एक्स्पो र पछिल्ला एक्स्पोमा के कस्तो प्रभाव पारेको छ ?
शुरुका फर्मा एक्स्पोमा नत प्रर्दशकको हरुको त्यति आकर्षण थियो नत अवलोकनकर्ताको , तर पछिल्लो समयमा एक्स्पोले उद्योग, उत्पादन, को प्रर्वद्धन हुने र बजारीकरण र ज्ञान साटासाट हुने भएकोले स्वदेशी उद्योगको साथै विदेशी प्रर्दशकको पनि उत्तिकै आकर्षण छ । हामीले फर्मा एक्स्पोको उद्ध्घोष गरेको छोटो समयमै सबै स्टल बुकिङ्ग हुनुलाई पनि सकारात्मक रुपमा लिन सकिन्छ । यही एक्स्पोका कारण हाम्रा केही औषधिहरु अफ्रिका , युरोपका केही देशहरुमा समेत जान थालेका छन ।
एक्सपोका औषधि बन्ने प्रविधि मात्र प्रर्दशनी हुन्छ कि प्रविधिको पनि प्रर्दशनी ?
एक्स्पोमा औषधि बन्ने प्रविधिको बारेमा जानकारी गराइन्छ । औषधि कसरी बन्दो रहेछ भन्ने जानकारी हुन्छ । अहिले हामीले एक्स्पोका लागि बाहिरबाट प्रविधि आइरहेको छन । एक्स्पोमा मेशिन नेपालमा ल्याउंदा भन्सार ,लगायतका ढुवानीमा झन्झटिलो तथा अन्य समस्या छन । अर्को कुरा ती मेशीन बराबरको धरौटी रकम राख्नुपर्ने हुन्छ , र रकम फिर्ता गर्नपनि निकै समय लाग्छ । त्यसैले नेपाली उद्योगले यसअघि खरीद र माग गरिसकेका मेशीनलाई अहिले यो समयमा ल्याउने र प्रर्दशन गर्ने सोचमा पनि हामी छौं ।
