अर्थोपेडिक अंकोलोजी भनेको हाडजोर्नी, मांसपेशी तथा नरम तन्तुमा देखिने क्यान्सर तथा क्यान्सर जस्तै रोगहरूको पहिचान, उपचार र व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित चिकित्सा विधा हो । हाडजोर्नीको क्यान्सर दुर्लभ भए पनि समयमै पहिचान र सही उपचार भएमा बिरामीको जीवन स्वस्थ राख्न सकिन्छ ।
नेपाल जस्तो विकासोन्मुख देशमा यस सम्बन्धी जनचेतनाको अभावले गर्दा धेरै बिरामीहरु आफ्नो स्वास्थ्य जाँचका लागि ढिलो अस्पताल पुग्ने गरेकाले पनि यस प्रकारको क्यान्सर रोगको कारण बिरामीहरुको समयमै रोगको पहिचान गर्न नसकिएकाले धेरै बिरामीहरुको मृत्यु भैरहेको अवस्था छ ।
अर्थोपेडिक अंकोलोजीमा देखिने प्रमुख रोगहरू
0 हाडको क्यान्सर (Bone Cancer)
0 Osteosarcoma
0 Ewing Sarcoma
0 Chondrosarcoma
0 नरम तन्तुको क्यान्सर (Soft Tissue Sarcoma)
0 मांसपेशी, बोसो, नसामा देखिने क्यान्सर
0 मेटास्टेटिक बोन ट्युमर
0 स्तन, फोक्सो, प्रोस्टेट क्यान्सर हाडमा सर्ने अवस्था
लक्षणहरू :
0 लामो समयसम्म रहने हाड वा जोर्नीको दुखाइ हुने
0 राति दुखाइ बढ्नु
0 सुन्निनु वा गाँठो देखिनु
0 हाड कमजोर भएर सानो चोटमै भाँचिनु
0 तौल घट्नु, थकान महसुस हुनु
यी लक्षणहरूलाई सामान्य दुखाइ सम्झेर बेवास्ता गर्दा रोग जटिल बन्न सक्छ ।
निदान प्रक्रिया
अर्थोपेडिक अंकोलोजीमा सही निदान अत्यन्तै महत्वपूर्ण हुन्छ । सही निदानका लागि निम्नानुसारका सेवा प्रभावकारी हुन्छन् :
0 एक्स–रे
0 एमआरआई
0 सिटी स्क्यान
0 बायोप्सी
0 रक्त परीक्षण
यसखाले क्यान्सरमा बायोप्सीबिना उपचार सुरु गर्नु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ ।
उपचार विधिहरू
शल्यक्रिया
0 ट्युमर पूर्णरुपमा हटाउने
0 अंग बचाउने शल्यक्रिया
0 आवश्यक परे अंग सर्जरी गरी फाल्ने
किमोथेरापी
0 क्यान्सर कोष नष्ट गर्न औषधि प्रयोग
0 यो शल्यक्रियाअघि वा पछि दिइन्छ
रेडियोथेरापी
0 विकिरण प्रयोग गरेर क्यान्सर कोष नष्ट गर्ने
पुनःस्थापना सेवा (Rehabilitation) :
0 फिजियोथेरापी
0 कृत्रिम अंग
0 मानसिक परामर्श
0 जनचेतना
जनचेतनाका प्रमुख उद्देश्य :
0 प्रारम्भिक लक्षण चिन्न सिकाउने
0 समयमै विशेषज्ञकहाँ जान प्रेरित गर्ने
0 क्यान्सर पनि उपचारयोग्य रोग हो भन्ने सन्देश फैलाउने
0 सामाजिक विभेद र डर हटाउने
नेपाली समुदायमा धेरै बिरामीले क्यान्सरलाई भाग्यसँग जोडेर ढिला उपचार खोज्ने प्रवृत्ति छ । यस किसिमका विचारलाई हटाउनु अति आवश्यक देखिन्छ ।
