दम रोगको उपचार र सही सावधानी

दम फोक्सोको एक दीर्घकालीन रोग हो, जसमा श्वासनली क्रमशः साँघुरिँदै जान्छ र फोक्सोको काम गर्ने क्षमता घट्दै जान्छ । यो रोग विश्वभर हुने मृत्युको कारणमध्ये तेस्रो स्थानमा पर्छ । नेपालमा गरिएको अनुसन्धानअनुसार प्रति १० जना व्यक्तिमध्ये करिब १ जनामा दम रोग रहेको देखिएको छ । कुल जनसंख्याको करिब ११.७ प्रतिशत मानिस दम रोगबाट प्रभावित छन् । दम भएका व्यक्तिमा प्रायः लामो समयदेखि खोकी लाग्ने, सास फेर्न गाह्रो हुने, छाती भारी हुने तथा सास फेर्दा घ्यार्रघ्यार्र आवाज आउने जस्ता लक्षण देखिन्छन् ।

दम रोगका मुख्य कारणहरूमा चुरोट तथा सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन, दाउरा वा कोइलाको धुवाँमा लामो समय बस्नु, धुलो, धुवाँ तथा वायु प्रदूषण प्रमुख मानिन्छन् । दम पूर्णरुपमा निको नहुने भए पनि नियमित औषधि सेवन, इन्हेलरको प्रयोग तथा धूम्रपान त्याग्दा यसलाई राम्रोसँग नियन्त्रणमा राख्न सकिन्छ । समयमै उपचार गरेमा रोग बढ्ने गति कम गर्न सकिन्छ र यो रोगको कारण मानव स्वास्थ्यमा हुनसक्ने असरबाट बच्न सकिन्छ ।

चिसो मौसममा दम किन बढ्छ ?

दम भएका बिरामीले चिसो मौसममा विशेष सावधानी अपनाउनुपर्छ, किनकि चिसोले श्वासनली झन् साँघुरो बनाइदिन्छ र संक्रमणको जोखिम बढाउँछ । चिसोपनाले हुने एलर्जी, न्यानो हुन आगो ताप्दा आउने धुवाँ, चुरोट तथा हुक्काको अत्यधिक प्रयोगले श्वास–प्रश्वाससम्बन्धी समस्या अझ बल्झिन सक्छ । दम दीर्घकालीन रोग भए पनि चिसो मौसममा सही सावधानी अपनाए बिग्रिनबाट जोगाउन सकिन्छ ।

दम भएका बिरामीले चिसो मौसममा ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू

१. शरीर न्यानो राख्ने :

– न्यानो लुगा लगाउने ९ज्याकेट, टोपी, मफलर आदि०

– घरभित्र न्यानो वातावरण बनाउने र चिसो हावाबाट जोगिने

२. प्रदूषण र धुवाँबाट टाढा रहने :

– चुरोटको धुवाँ, धुलो तथा चुलोको धुवाँबाट टाढा रहने

– बाहिर निस्कँदा मास्कको प्रयोग गर्ने

३. औषधि नियमित प्रयोग गर्ने :

– डाक्टरको सल्लाहअनुसार इन्हेलर तथा अन्य औषधि नियमित प्रयोग गर्ने

– औषधि खाँदा बानी पर्छ भन्ने गलत धारणा त्याग्ने

४. तातो खानेकुरा सेवन गर्ने :

– तातो पानी, झोल, सुप तथा तातो दूध पिउने

– धेरै चिसो पानी, आइसक्रिम जस्ता चिसा खानेकुरा कम गर्ने

५. संक्रमणबाट जोगिने :

– रुघाखोकी भएका व्यक्तिबाट टाढा रहने

– हात सफा राख्ने र मास्क प्रयोग गर्ने

– डाक्टरको सल्लाहअनुसार फ्‌लु भ्याक्सिन लगाउने

६. सास फेर्ने अभ्यास :

– डाक्टरको सल्लाहअनुसार हलुका प्राणायाम वा श्वासप्रश्वास अभ्यास गर्ने

– अत्यधिक चिसोमा भारी व्यायाम नगर्ने

कस्तो अवस्थामा तुरुन्त अस्पताल जाने ?

– सास फेर्न अचानक धेरै गाह्रो भएमा

– खकारको रङ अचानक परिवर्तन भएमा

– ज्वरो आएमा

– छाती दुखेमा

– ओठ, हात वा नङ निलो देखिएमा