छाती दुख्नु सबै अवस्थामा सामान्य समस्या होइन । विशेषगरी मुटुसँग सम्बन्धित छातीको दुखाई समयमै पहिचान गर्न नसक्दा ज्यानै जोखिममा पर्न सक्छ । अहिलेको व्यस्त जीवनशैली, तनाव, असन्तुलित खानपान, धूम्रपान तथा उच्च रक्तचापका कारण मुटुरोगीको संख्या बढ्दै गएको छ । त्यसैले छाती दुख्ने समस्यालाई बेवास्ता गर्नु खतरनाक हुन सक्छ ।
मुटुरोगका कारण हुने छातीको दुखाईलाई चिकित्सकीय भाषामा “एन्जाइना” भनिन्छ । यस्तो दुखाई प्रायः छातीको बीच भागमा दबाब, भारीपन, पोल्ने वा कसैले थिचेजस्तो अनुभवका रूपमा देखिन्छ । दुखाई कहिलेकाहीँ काँध, हात, ढाड, घाँटी वा जबडासम्म फैलिन सक्छ । विशेषगरी हिँड्दा, भर्याङ चढ्दा, तनाव हुँदा वा शारीरिक श्रम गर्दा दुखाई बढ्ने र आराम गरेपछि कम हुने लक्षण देखिन सक्छ ।
यदि मुटुमा रगत पुर्याउने धमनी साँघुरो वा बन्द भयो भने हृदयघात (हार्ट अट्याक) हुन सक्छ । यस्तो अवस्थामा छाती अत्यधिक दुख्ने, पसिना आउने, सास फेर्न गाह्रो हुने, वाकवाकी लाग्ने तथा बेचैनी बढ्ने लक्षण देखिन्छन् । यस्तो समस्या देखिए तुरुन्त अस्पताल पुग्नु अत्यन्त आवश्यक हुन्छ ।
मुटुरोगबाट हुने छातीको दुखाई र ग्यास्ट्रिक वा मांसपेशीको दुखाई फरक–फरक हुन सक्छ । ग्यास्ट्रिकको दुखाई खाना खाएपछि वा पेट फुलेपछि बढी हुन सक्छ भने मुटुको दुखाई श्रम वा तनावसँग सम्बन्धित हुन्छ । तर धेरै अवस्थामा लक्षण मिल्न सक्ने भएकाले चिकित्सकको परामर्श बिना अनुमान गर्नु उचित हुँदैन ।
उच्च रक्तचाप, मधुमेह, धूम्रपान, कोलेस्ट्रोल बढ्नु, मोटोपन, पारिवारिक इतिहास तथा तनाव मुटुरोगका प्रमुख जोखिम कारक हुन् । नियमित व्यायाम, स्वस्थ खानपान, धूम्रपान तथा मदिराबाट टाढा रहने, तौल नियन्त्रण गर्ने र नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गर्ने बानीले मुटुरोगको जोखिम कम गर्न मद्दत गर्छ ।
छाती दुख्ने समस्यालाई सामान्य ठानेर बेवास्ता गर्नु हुँदैन । समयमै परीक्षण, सही उपचार र स्वस्थ जीवनशैली अपनाउन सके मुटुरोगबाट हुने जटिलता कम गर्न सकिन्छ । मुटु स्वस्थ राख्नु नै दीर्घ र स्वस्थ जीवनको आधार हो ।
