अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस : सेवामा समर्पित नर्सहरूको योगदानको सम्मान

काठमाडौं । विश्वभर आज अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस विभिन्न कार्यक्रमका साथ मनाइँदैछ । आधुनिक नर्सिङ सेवाकी अग्रणी व्यक्तित्व फ्लोरेन्स नाइटिङ्गेलको जन्मजयन्तीको अवसर पारेर हरेक वर्ष यो दिवस मनाउने गरिन्छ ।

“नर्सहरू : स्वास्थ्य सेवाको मेरुदण्ड” भन्ने सन्देशसहित नेपालमा पनि अस्पताल, नर्सिङ कलेज तथा स्वास्थ्य संस्थाहरूले विविध जनचेतनामूलक कार्यक्रम आयोजना गरेका छन् । बिरामीको उपचार, हेरचाह, परामर्श तथा आकस्मिक सेवामा नर्सहरूको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण रहने भएकाले उनीहरूको योगदानको सम्मानस्वरूप यो दिवस मनाइने गरिएको हो ।

स्वास्थ्य क्षेत्रका विज्ञहरूका अनुसार नर्सहरू उपचार प्रक्रियाको अभिन्न हिस्सा हुन् । बिरामीलाई औषधि व्यवस्थापनदेखि मानसिक हौसला प्रदान गर्नेसम्मको जिम्मेवारी नर्सहरूले निर्वाह गर्दै आएका छन् । विशेषगरी कोरोना महामारीको समयमा नर्सहरूले अग्रपंक्तिमा रहेर खेलेको भूमिकालाई विश्वभर उच्च सम्मान गरिएको थियो ।

नेपाल नर्सिङ संघ लगायत विभिन्न संस्थाले नर्सहरूको पेशागत सुरक्षा, सीप विकास, उचित सेवा–सुविधा तथा सम्मानजनक कार्य वातावरण सुनिश्चित गर्न सरकारसँग आग्रह गरेका छन् । ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रमा समेत नर्सहरूले निरन्तर स्वास्थ्य सेवा प्रदान गरिरहेको भन्दै उनीहरूको योगदानको प्रशंसा गरिएको छ ।

नेपाल नर्सिङ काउन्सिलका अनुसार नेपालमा दर्ता भएका नर्स तथा मिडवाइफको संख्या करिब १,२८,८४० पुगेको छ। यसमध्ये रजिस्टर्ड नर्स ८८,२३२ र ए.एन.एम ३७,६०१ रहेका छन्। नेपालमा हाल करिब ५०,५०० नर्स कार्यरत छन्। करिब १५,००० नर्सको अभाव छ।

विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) को २०२५ प्रतिवेदन अनुसार विश्वभर नर्सहरूको संख्या सन् २०१८ मा २७.९ मिलियनबाट बढेर २०२३ मा २९.८ मिलियन पुगेको छ। WHO का अनुसार विश्वका करिब ८५% नर्स महिला छन्, जसले नर्सिङ क्षेत्रमा महिलाको ठूलो योगदान देखाउँछ।