आर्थ्रोस्कोपी (Arthroscopy) आधुनिक चिकित्सा विज्ञानको एक महत्वपूर्ण प्राविधिक विधि हो, जसको प्रयोग विशेषगरी हाडजोर्नीसम्बन्धी रोगहरूको पहिचान र उपचारमा गरिन्छ । यस विधिमा सानो क्यामेरा (आर्थ्रोस्कोप) र साना उपकरणहरूको प्रयोग गरी जोर्नीभित्रको समस्या पत्ता लगाई उपचार गरिन्छ । घुँडा, काँध, कुहिनो जस्ता जोर्नीहरूमा यो शल्यक्रिया प्रभावकारीरुपमा प्रयोग हुँदै आएको छ । परम्परागत खुला शल्यक्रियाको तुलनामा आर्थ्रोस्कोपिक निकै सुरक्षित, सरल र प्रभावकारी मानिन्छ ।
आर्थ्रोस्कोपिक शल्यक्रियाका फाइदाहरू
सबैभन्दा ठुलो फाइदा भनेको सानो चिरा (incision) मार्फत् शल्यक्रिया गरिनु हो । परम्परागत शल्यक्रियामा ठुलो चिरा लगाउनुपर्ने हुन्छ भने आर्थ्रोस्कोपीमा सामान्यतया १–२ सेन्टिमिटरको सानो चिरा मात्र लगाइन्छ । यसले बिरामीको शरीरमा कम क्षति पुर्याउँछ र शल्यक्रियापछि देखिने दाग पनि निकै सानो हुन्छ । यसले सौन्दर्य पक्षलाई समेत जोगाउँछ ।
यो शल्यक्रियाको महत्वपूर्ण फाइदा छिटो निको हुने प्रक्रिया हो । आर्थ्रोस्कोपिक शल्यक्रियापछि बिरामी छिट्टै सामान्य जीवनमा फर्किन सक्छ । परम्परागत शल्यक्रियामा लामो समयसम्म अस्पताल बस्नुपर्ने र आराम गर्नुपर्ने हुन्छ भने आर्थ्रोस्कोपिक शल्यक्रियापछि धेरैजसो बिरामी केही दिनमै घर फर्कन सक्छन् । यसले बिरामीको समय र खर्च दुबै बचत गर्छ ।
यो विधि कम पीडादायक हुन्छ । सानो चिरा र न्यून क्षतिका कारण शल्यक्रियापछि हुने दुखाइ कम हुन्छ । यसले बिरामीलाई मानसिकरुपमा पनि सहज बनाउँछ । दुखाइ कम हुने भएकाले औषधिको प्रयोग पनि कम गर्न सकिन्छ, जसले साइड इफेक्टको जोखिम घटाउँछ ।
यस उपचार विधिमा संक्रमणको जोखिम कम हुन्छ । ठुलो चिरा नलगाइने भएकाले बाहिरी जीवाणु शरीरभित्र प्रवेश गर्ने सम्भावना कम हुन्छ । यसले शल्यक्रियापछि हुने संक्रमणको खतरा न्यून बनाउँछ, जुन बिरामीको स्वास्थ्यका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण कुरा हो ।
आर्थ्रोस्कोपीले स्पष्ट र सटिक निदान गर्न सहयोग गर्छ । क्यामेराको माध्यमबाट जोर्नीभित्रको भागलाई प्रत्यक्षरुपमा स्क्रिनमा हेर्न सकिन्छ । यसले चिकित्सकलाई समस्या ठ्याक्कै पहिचान गर्न र त्यहीअनुसार उपचार गर्न सहज बनाउँछ । यसरी गलत निदान हुने सम्भावना पनि कम हुन्छ ।
एकै समयमा निदान र उपचार दुवै सम्भव हुन्छ । धेरै अवस्थामा आर्थ्रोस्कोपिक गर्दा समस्या पहिचानसँगै तुरुन्तै उपचार पनि गर्न सकिन्छ । उदाहरणका लागि, घुँडाको लिगामेन्ट च्यातिएको अवस्थामा सोही प्रक्रियाबाट मर्मत गर्न सकिन्छ । यसले थप शल्यक्रिया गर्नुपर्ने आवश्यकता घटाउँछ ।
अस्पताल बसाइ छोटो हुन्छ । धेरैजसो आर्थ्रोस्कोपिक शल्यक्रिया “डे–केयर” प्रक्रियामा गरिन्छ, जसमा बिरामीलाई सोही दिन वा एक–दुई दिनमै डिस्चार्ज गरिन्छ । यसले अस्पतालको भिड कम गर्नुका साथै बिरामीलाई पनि सहज बनाउँछ ।
खेलाडी तथा सक्रिय जीवनशैली भएका व्यक्तिहरूका लागि यो विधि अत्यन्त लाभदायक छ । चोटपटक लागेको अवस्थामा छिटो निको भई पुनः खेलकुदमा फर्किन सकिन्छ । विशेषगरी घुँडा र काँधको समस्यामा आर्थ्रोस्कोपी अत्यन्त प्रभावकारी मानिन्छ ।
आर्थ्रोस्कोपिक शल्यक्रिया आधुनिक र उन्नत प्रविधिमा आधारित सुरक्षित, छिटो र प्रभावकारी उपचार विधि हो । यसले बिरामीलाई कम पीडा, कम जोखिम र छिटो निको हुने सुविधा प्रदान गर्छ । त्यसैले हाडजोर्नीसम्बन्धी समस्यामा आर्थ्रोस्कोपिक उपयुक्त उपचार विधि हो ।
