शल्यक्रिया गरेपछि बिरामीले पूर्णरूपमा निको भएर पहिले जस्तै चल्न सक्ने अपेक्षा राख्नु स्वाभाविक हो । विशेषगरी हातको अप्रेसनपछि मानिसले कामकाज, दैनिक क्रियाकलाप र आत्मनिर्भरता पुनः प्राप्त गर्ने आशा गर्छ तर कतिपय अवस्थामा अप्रेसन सफल देखिए पनि पछि हात बाङ्गो हुने, राम्रोसँग सिधा नहुने वा सामान्यरूपमा नचल्ने समस्या देखिन सक्छ । यस्तो अवस्था किन हुन्छ भन्नेबारे स्पष्ट हुन आवश्यक छ ।
समस्याका मुख्य कारण
हड्डी ठीकसँग नजोडिनु : जब हातको हड्डी भाँचिन्छ, त्यसलाई अप्रेसनमार्फत सही अवस्थामा राखेर प्लेट, स्क्रु वा रडको सहायताले जोडिन्छ तर कहिलेकाहीँ हड्डी सटिकरूपमा मिलाएर नराखिँदा वा निको हुने क्रममा अलिकति सर्दा हड्डी गलत कोणमा जोडिन सक्छ । यस्तो अवस्थामा बाहिरबाट हेर्दा हात बाङ्गो देखिन्छ ।
नसाको क्षति : दुर्घटनाको समयमा वा अप्रेसनको क्रममा हातका नसाहरूमा असर पर्न सक्छ । नसाले मांसपेशीलाई नियन्त्रण गर्ने भएकाले यदि नसाले राम्रोसँग काम गर्न सकेन भने मांसपेशीहरू कमजोर हुन्छन् वा असन्तुलित रूपमा तानिन्छन् । यसले गर्दा हातको स्वरूप बिग्रिन जान्छ र बाङ्गो देखिन सक्छ ।
मांसपेशी र टेन्डनको समस्या : हात चलाउन मांसपेशी र टेन्डनको ठूलो भूमिका हुन्छ । अप्रेशनपछि यदि यी संरचनाहरू कडा भए, छोटिए वा सहीरूपमा निको भएन भने हातको चाल र आकारमा असर पर्छ । कहिलेकाहीँ टेन्डन चिप्किने समस्या पनि देखिन्छ, जसले हात सिधा गर्न कठिन बनाउँछ ।
फिजियोथेरापी नगर्नु वा ढिला गर्नु : अप्रेसनपछि सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा भनेको नियमित व्यायाम र फिजियोथेरापी हो । चिकित्सकले सुझाएको अभ्यासहरू नगर्दा जोर्नीहरू कडा हुन्छन् । लामो समयसम्म नचलाउँदा मांसपेशी कमजोर हुन्छ र हातको लचकता घट्छ । यसको परिणामस्वरूप हात सिधा नहुने वा बाङ्गो जस्तो देखिने हुन्छ ।
संक्रमण भएमा : शल्यक्रियापछि घाउमा संक्रमण भयो भने हड्डी र वरिपरिका टिस्युहरूमा असर पर्न सक्छ । संक्रमणले हड्डीको संरचना बिगार्न सक्छ र उपचार प्रक्रिया ढिला बनाउँछ । यसले अन्ततः हातको आकारमा परिवर्तन ल्याउन सक्छ ।
हड्डी राम्रोसँग नजोडिनु : कहिलेकाहीँ हड्डी पूरै नजोडिने समस्या पनि हुन्छ । यस्तो अवस्थामा हड्डी कमजोर रहन्छ र सही संरचना कायम रहँदैन । यसले गर्दा हात बाङ्गो देखिन सक्छ वा चलाउँदा असहज महसुस हुन्छ ।
बालबालिकामा विकाससम्बन्धी समस्या : यदि सानो उमेरमा हड्डी भाँचिएर अप्रेसन गरिएको छ भने पछि बढ्ने क्रममा हड्डी असमानरूपमा बढ्न सक्छ । यसले दीर्घकालीनरूपमा हातको आकारमा परिवर्तन ल्याएर बाङ्गो बनाउँछ । बिरामीको उमेर, पोषण अवस्था, धुम्रपानको बानी, मधुमेह जस्ता दीर्घरोग पनि हड्डी निको हुने प्रक्रियामा प्रभाव पार्ने महत्वपूर्ण तत्वहरू हुन् । कमजोर स्वास्थ्य अवस्थाले उपचार ढिला बनाउँछ र जटिलता बढाउँछ ।
उपचार पद्धति
यदि अप्रेसनपछि हात बाङ्गो देखियो भने बेवास्ता गर्नु हुँदैन । तुरुन्तै हाडजोर्नी विशेषज्ञ चिकित्सकसँग परामर्श लिनु पर्छ । अवस्थाअनुसार निम्न उपाय अपनाउँदा राम्रो हुन्छ :
– नियमित फिजियोथेरापी र व्यायाम
– आवश्यक औषधि सेवन
– सहायक उपकरण प्रयोग
– गम्भीर अवस्थामा पुनः शल्यक्रिया
समयमै उपचार सुरु गरेमा धेरैजसो बिरामीमा सुधार सम्भव हुन्छ । हड्डी गलत तरिकाले जोडिनु, नसाको क्षति, फिजियोथेरापीको कमी वा संक्रमणलगायत विभिन्न कारणले अप्रेसनपछि हात बाङ्गो हुन सक्छ । सही समयमा समस्या पहिचान गरी उपचार गरेमा यसलाई सुधार गर्न सकिन्छ ।
