जलनको समस्या, उपचार र ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू

हरेक तीन जना जलन भएका व्यक्तिहरू अस्पतालमा भर्ना गर्दा तीमध्ये एक जना बालक हुने गर्छन् । यसले के देखाउँछ भने बच्चाहरूमा पनि जलनको समस्या अत्यधिक छ । यसको मुख्य कारण तातो तेल, तातो चिया, तातो दूध र तातो पानीको प्रयोग हो ।

नेपालमा विभिन्न प्रकारका जलन देखिन्छ, तर आगोले पोलिएका घटनाहरू अत्यधिक छन् । विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ) को तथ्याङ्कअनुसार नेपालमा हरेक वर्ष करिब ५६ हजार मानिसमा जलनको समस्या पाइएको छ । अझ दर्ता नभएका घटनाको संख्या कल्पना गर्नै नसकिने खालको छ । यीमध्ये करिब २ हजार २ सय मानिसको हरेक वर्ष जलनकै कारण मृत्यु भइरहेको देखिन्छ ।

नेपालमा विशेषगरी तराई क्षेत्रमा आगोले पोलिएका घटनाहरू बढी देखिन्छन् । त्यसमध्ये ६०–६५ वर्ष उमेरका महिला बढी पाइन्छ । यसको कारण खुला आगोमा घाम ताप्ने, घुर ताप्ने, न्यानो पाउने क्रममा पछाडि बस्दा थाहा नै नभई आगोले पोलिने अवस्था पाइएको छ । नेपालमा झण्डै १५ प्रतिशतभन्दा बढी विद्युतीय जलन पनि हुने गरेको पाइन्छ । विश्वमा यो दर १ प्रतिशतभन्दा कम मात्र छ ।

जलनबाट बच्नका लागि हाम्रो दैनिक व्यवहार परिवर्तन गर्नुपर्छ । जस्तै : आगो ताप्ने बानी कम गर्ने, न्यानो कपडा लगाउने, घरभित्र सिरक ओढेर बस्ने जस्ता सुरक्षित उपाय अपनाउनु पर्छ । बच्चालाई तातो पानी, दूध वा तेल प्रयोग हुने ठाउँबाट टाढा राख्नुपर्छ र बच्चाको रेखदेख गर्ने व्यक्तिले विशेष ध्यान दिनुपर्छ । विद्युत प्रयोग गर्दा पनि सावधानी अपनाउनु पर्छ । किनभने दुर्घटना अप्रत्याशितरुपमा हुने गर्दछ ।

जलेको बेलामा पोलिएको समयदेखि लिएर तीन घण्टाभित्र जलेको भागमा आधा घण्टासम्म निरन्तर पानी खन्याउन सकियो भने हाम्रो शरीरको तापक्रम र पोलिएको भागको तापक्रम मिलेर जलन गहिरो हुँदैन । यो अत्यन्तै प्रभावकारी उपाय हो । यसो गर्दा उपचार खर्च कम लाग्छ, अस्पतालमा लामो समय बस्न पर्दैन, राज्यको खर्च पनि घट्छ र बिरामीको जीवन बाँच्ने सम्भावना धेरै हुन्छ । आधा घण्टा पानी खन्याइसकेपछि मात्र नजिकको स्वास्थ्यकर्र्मी वा एम्बुलेन्ससँग सम्पर्क गर्नुपर्छ ।

कीर्तिपुर अस्पतालले यसका लागि निःशुल्क टोलफ्री नम्बर १६६० ०१ ५१००० उपलब्ध गराएको छ । यसमा नेपाल टेलिकमबाट फोन गर्दा पैसा लाग्दैन । यस नम्बरमा सम्पर्क गरेर बिरामीलाई तत्काल के गर्ने भन्ने सल्लाह पाउन सकिन्छ । अहिले कीर्तिपुर अस्पतालबाट CEOT burn fund नामक जलनकोष स्थापनाको अभियान सुरु गरिएको छ, जसको उद्देश्य गरिब बिरामीलाई निःशुल्क उपचार उपलब्ध गराउनु हो ।

जलन भएमा ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू

o दुर्घटना भइहाल्यो वा कोही जलिहाल्यो भने जलेको भागमा आधा घण्टासम्म निरन्तर पानी खन्याउनुपर्छ ।

o पानी खन्याइसकेपछि मात्र उपचार सुरु गर्नुपर्छ ।

o पानी खन्याउनुअघि टुथपेस्ट, टमाटर, बेसार, काँक्रो, घिउकुमारी जस्ता पदार्थहरू प्रयोग गर्नु हुँदैन ।