कोभिड – १९ महामारीको कारण विश्वव्यापी स्वास्थ्य संकटको समयमै, उच्च गुणस्तरको जानकारीको पहुँच अपरिहार्य रहेको विश्वले महसुस गरिरहेको अवस्थामा चिकित्सा पत्रकारिता , मिडिया, स्वास्थ्य जगत र चिकित्सा बिज्ञानसम्बन्धी जानकारीको सञ्चार हो । यसले विभिन्न प्रकारका मिडियाका स्रोतहरू मार्फत स्वास्थ्य सम्बन्धी सूचना तथा समाचार फैलाएर चिकित्सा वा स्वास्थ्य व्यवसायीलाई मात्र लक्षित नगरेर सर्वसाधारण , र समाजमा पिछडिएका वर्गहरूमा सचेतना अभिवृद्धि सुनिश्चित गर्दै आएको छ ।
सञ्चार माध्यमले जनचेतना फैलाउने मात्र होइन , मानिसहरूलाई स्वास्थ्य, चिकित्सा विज्ञान सम्बन्धी जानकारी र शिक्षा पनि दिने गर्दछ । विभिन्न स्वास्थ्य समस्याहरूको बारेमा जनतालाई सुसुचित तथा शिक्षित गरेर मिडियाले स्वस्थ जीवनशैली र जनतामा सकारात्मक व्यवहार परिवर्तनहरू प्रवद्र्धन गर्न मद्दत गर्दछ । मिडिया र चिकित्सा पत्रकारिताको अर्को ठूलो फाइदा यो छ कि, यो समाजमा प्रसारित हुन सक्ने झूटा सूचनाहरूको प्रतिरोध गर्ने उत्तम तरिकाहरू मध्ये एक हो ।
उदाहरण स्वरुप चीनमा कोभिडको १९ को उदय भएको क्षणदेखि नै पत्रकारहरूले भाइरससँग सम्बन्धित जोखिमहरू कम गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्। तिनीहरूले नयाँ ‘हटस्पट’हरू पहिचान गर्नुका साथै सुरक्षा उपायहरूको बारेमा जानकारी प्रदान गरेका थिए । उक्त समयमा पत्रकारले झूट्टा सूचना तथा अतिरञ्जित समाचारको पर्दाफास गर्नुका साथै सरकारलाई उनीहरूको नीतिहरूको लागि जवाफदेही बनाएका छन्।
नेपाल सरकारले मेडिकल जर्नालिज्मलाई खासै प्रर्वद्धन र प्रोत्साहन नगरेको अवस्था छ । स्वास्थ्य सम्बन्धी वास्तविक आधारभूत तथ्यहरूको जनमानसहरूमा जानकारी नै नभएको र जानकारी गराउन नसक्नु दुबै दुःखद पक्ष हुन । सरकारले मेडिकल जर्नालिज्मको विशेष तालिम हाम्रा नेपाली पत्रकारहरूलाई दिन अत्यन्तै जरूरी छ । हाम्रो शिक्षा प्रणालीमा पनि स्वास्थ्य जनचेतनाका विषयहरूलाई प्राथमिकतामा समावेश गरिएको पाईएपनि व्यवहारमा र पत्रकारिता मार्फत सूचना तथा जानकारी अपुग भएको देखिन्छ ।
त्यसैलेपनि स्वास्थ्य व्यवसायीलाई मात्र लक्षित न गरेर सर्वसाधारण , र समाजका पिछिडिएका वर्ग हरूमा चेतना अभिवृद्धि सूनिश्चित गर्न सक्नुपर्दछ ।
सञ्चारमाध्यमले जनचेतना फैलाउने मात्र होइन मानिसहरूलाई स्वास्थ्य, चिकित्सा बिज्ञान सम्बन्धी जानकारी र शिक्षा पनि दिने हुनाले पनि विभिन्न स्वास्थ्य समस्याहरूको बारेमा जनतालाई जानकारी दिन शिक्षित गरेर, मिडियाले स्वस्थ जीवनशैली र जनतामा सकारात्मक व्यवहार परिवर्तनहरू प्रवद्र्धन गर्न आवश्यक छ ।
( लेखक डा. निरज कुमार सिंह बरिष्ठ फिजिसियन भई हाल विरगञ्जमा कार्यरत हुनुहुन्छ । )
