मुलुकी ऐन बांँझिदा सुरक्षित गर्भपतनमा चुनौति

बागमती श्रेष्ठ , चितवन । पछिल्लो समय असुरक्षित गर्भपतन विकराल र थप चुनौति बन्दै गएको पाईएको छ । स्वेच्छिक गर्भपतनले मान्यता पाएसंँगै नेपाली गर्भपतन सम्बन्धि मुलुकी ऐन बांंँझिदा पनि असुरक्षित गर्भपतन बढ्दै गएको विज्ञ तथा सरोकारवालाले बताएका हुन् । शनिबार भरतपुरमा आयोजित असुरक्षित गर्भपतन तथा जनस्वास्थ्य सम्बन्धि कार्यक्रममा उनीहरुले मुलुकी ऐनमा स्पष्ट मापदण्ड नहुंँदा असुरक्षित गर्भपतन थप चुनौति बन्दै गएको उनीहरुले बताए ।

सो अवसरमा प्रस्तुतिकरण दिंँदै बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, धरानका डाक्टर श्याम लम्सालले कानुनी उल्झन, यससम्बन्धी स्पष्ट मापदण्ड नहुंँदा र निर्देशिका पालना नहुंँदा असुरक्षित गर्भपति बढ्दै गएको बताउनु भयो । ‘महिलालले १२ हप्ता सम्मको स्वेच्छिक गर्भपतन गर्ने कानुनी व्यवस्था छ तर त्यसपछिको गर्भपर्तनमा भने विभिन्न सर्तहरु राखिएका छन । मुलुकी ऐन आफैंमा बाझिएको छ र चिकित्सकलाई समेत काम गर्न अप्ठेरोभएकोछ ।डा. लम्सालले भन्नुभयो । असुरक्षित र अवैध गर्भका कारण तोकिएको स्वास्थ्य संस्था तथा चिकित्सकबाट गर्भपतन नहुने गरेका कारण मातृ मृत्युदर समेत बढेको उहांँको भनाई छ । असुरक्षित गर्भपतनका कारण पाठेघर तथा अन्य अंगमा चोट पुगेर मातृमृत्युदर बढेको उहांँले बताउनु भयो ।

कार्यक्रममा बोल्दै भरतपुर अस्पतालका प्रसुति विभाग प्रमुख सुनीलमणी पोख्रेलले असुरक्षित गर्भपतनका कारण अत्यधिक रक्तश्राव, उच्च रक्तचाप र संक्रमणका कारण मातृमृत्युदर बढेको बताउनु भयो । एकत मुलुकी ऐनले आफैंमा बाझिएको छ । ‘अर्कोकुरा सचेतना र परिवार नियोजनका साधन प्रयोगमा कमी र लापरवाही छ ।’ डा. पोख्रेलले बताउनुभयो।
समाजको डर , सामाजिक प्रतिष्ठा र जथाभावी औषधिको प्रयोगले पनि असुरक्षित गर्भपतन बढेको उहांँको भनाई छ ।

बागमती प्रदेश, स्वास्थ्य सेवा निर्देशनालयका निर्देशक महेश्वर श्रेष्ठले एकिन तथ्यांक नभएपनि नेपालमा ५७ प्रतिशत महिलालले असुरक्षित गर्भपतन हुने गरेको बताउनु भयो । असुरक्षित गर्भपतनका कारण मातृमृत्युदर बढेको भन्दै सरकारले जनचेतनामा बृद्धि गर्दै लग्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो । यसलाई न्यूनिकरण गर्न सरकारले तोकेको मापदण्ड, तोकिएको स्वास्थ्य संस्था, तथा तोकिएको चिकित्सकसंँग मात्र गर्भपतन गर्नुपर्ने उहांँको भनाई थियो ।
भरतपुर अस्पतालका मेडिकल सुपरिटेण्डेण्ट डा.कृष्ण पौडेलले अस्पताललले जनचेतनाका साथै विशेषज्ञ चिकित्सक संँग र सरकारले तोकेको मापदण्ड भित्र रहेर मात्रै गर्भपतन गर्दै आएको बताउनु भयो । मुलुकी ऐनका कारण चिकित्सकलाई काम गर्न अप्ठेरो परेको भन्दै उहांँले स्पष्ट मापदण्ड हुनुपर्ने उहांँको धारणा थियो । आर्थिक,सामाजिक संरचना र प्रतिष्ठानका कारण पनि असुरक्षित गर्भपतनमा बृद्धि भएको उहांँले बताउनु भयो ।