नेपालमा मङ्कीपक्सको जोखिम नभए पनि सावधानी जरुरी : स्वास्थ्य मन्त्रालय

काठमाडौँ । पछिल्लो समय अफ्रिकी मुलुक हुँदै अमेरिका र युरोपका विभिन्न देशमा मङ्कीपक्स नामको नयाँ भाइरस फैलिएको छ ।

बाँदरमा लाग्ने मङ्कीपक्स भाइरस मानिसमा पनि देखिन थालेपछि विश्वभरि नै उच्च सतर्कता अपनाउन थालिएको छ । यद्यपि, हाल नेपालमा यसको जोखिम नभए पनि सावधानी अपनाउन आवश्यक भएको भन्दै स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले सम्भावित जोखिम नियन्त्रणका लागि तयारी थालिएको जनाएको छ ।

कोरोना महामारीको जोखिम बिस्तारै कम भएर सामान्य अवस्थामा फर्किन थालेको विश्व समुदायमा फेरी मङ्कीपक्स नामको नयाँ भाइरस देखिन थालेसँगै विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (WHO) ले विश्वका सबै मुलुकलाई सावधानी अपनाउन आग्रह गरेको छ ।
पहिलो पटक सन् १९७० मा अफ्रिकी देश कङ्गोमा मानिसमा देखा परेको मङ्कीपक्स भाइरस त्यसभन्दा अगाडी अनुसन्धानमा राखिएका बाँदरहरूमा देखा परेकाले यसलाई मङ्कीपक्स भनिएको हो ।

विगतमा पश्चिम र मध्य अफ्रिकामा सीमित रहेको यो भाइरस पछिल्लो समय एसियामा सन् २०१९ मा सिंगापुरमा देखा परेको थियो । खास गरी मङ्कीपक्स भाइरस स– साना स्तनधारी जनावर जस्तै मुसा, लोखर्के र बाँदरका विभिन्न प्रजातिहरूबाट पनि सर्न सक्ने देखिएको छ । सुरुमा जनावरबाट मानिसमा सर्ने यो भाइरस मानिसबाट मानिसमा भने सङ्क्रमितको थुकका छिटाहरू, सङ्क्रमितले लगाएका लुगाहरू लगायतबाट पनि सर्न सक्ने सरुवा रोग विशेषज्ञ तथा शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका क्लिनिकल रिसर्च युनिट प्रमुख शेरबहादुर पुनले जानकारी दिनुभयो ।

उहाँले पहिले जनावरबाट मानिस हुँदै मानिसबाट मानिसमा सर्न सक्ने यो भाइरस कोरोनाजस्तो छिटो र सहजै भने नसर्ने बताउनुभयो ।

मङ्कीपक्स भाइरस संक्रमण भएको पाँचदेखि २१ दिनभित्र लक्षण देखिने हुन्छ । सुरुको अवस्थामा अन्य रोगसँग मिल्दो जुल्दो जस्तै ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने, ग्रन्थिहरू सुन्निने जस्ता लक्षणहरू देखिने गर्छ भने बिस्तारै अनुहार तथा शरीरमा पानीका फोकाजस्ता बिमिरा देखिने हुन्छ ।

अन्य विभिन्न रोगहरूसँग यसको लक्षण मिल्दोजुल्दो भएकाले स्वास्थ्यकर्मीले समेत तुरुन्त रोगको निदान गर्न जटिल हुनसक्ने भएकाले सावधानी अपनाउन जरुरी रहेका डा.पुन बताउनुहुन्छ ।

उहाँले पछिल्लो समय मे ७ मा बेलायतमा मङ्कीपक्स देखिएको घोषणा गरियो तत्पश्चात् एकपछि अर्को देशमा देखिँदै जानु र भारतले समेत यसको जोखिम भित्रिन नदिन विभिन्न निगरानी अपनाएको अवस्थामा नेपालमा पनि हवाई सम्पर्क विभिन्न देशसँग भएकाले त्यसको निगरानी बढाउनुपर्ने बताउनुहुन्छ ।

उहाँले भन्नुभयो ‘‘व्यक्तिको शरीरमा बिमिराहरू देखिन थाल्यो, कुनै त्यस्ता लक्षणहरू देखिन थाल्यो भने र मङ्कीपक्स भाइरस फैलिएको देशहरूबाट २१ दिनभित्र फर्केर आएका हो भने तुरुन्तै चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ ।’’

मङ्कीपक्स भाइरसको नेपालमा भने हाल जोखिम नरहेको स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले जनाएको छ । मङ्कीपक्स फेला परेका देशबाट मानिसहरू आउजाउ गरिरहने भएकाले नेपालमा सतर्कता आवश्यक भएको भने जनस्वास्थ्यविद्हरूको धारणा छ । यस भाइरसको सङ्क्रमणबाट बच्न मानिसले व्यक्तिगत सरसफाइमा ध्यान दिनुपर्दछ । नेपालमा मङ्कीपक्सको जोखिम आउन नदिन सरकारले सम्बन्धित सबै निकायसँग समन्वय गरिरहेको स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका सहायक प्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीले जानकारी दिनुभयो ।

उहाँले भन्नुभयो ‘‘भाइरस फैलिएका देशहरूबाट नेपाल भित्रिने व्यक्तिहरूको निगरानीका लागि सरकारले विभिन्न स्थानमा हेल्थ डेस्क राखेको र सम्बन्धित निकायहरूसँग नजिकको समन्वय र निरन्तर सूचना आदानप्रदान भइरहेकाले हाल नेपालमा मङ्कीपक्सको विषयलाई लिएर चिन्तित हुनुपर्ने अवस्था छैन ।’’

हालसम्म मङ्कीपक्स भाइरस अमेरिका र युरोप लगायत ११ वटा देशमा फैलिएको छ भने ८० जनामा संक्रमण पुष्टि भइसकेको र ५० जना शङ्कास्पद बिरामी रहेको विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (WHO) को तथ्याङ्क छ ।